بنزین ۱۰ هزار تومانی قبل از هر چیزی باعث بالارفتن انتظارات تورمی میشود. قدم بعدی بالا رفتن هزینه حمل و نقل است و آنوقت نوبت به اقلامی میرسد که وابسته به قیمت حمل و نقل و بنزین هستند.
به گزارش روز نو در دهههای قبل که دلار حال و روز این مقطع را نداشت، افزایش قیمت کالا و خدمات به گرانی بنزین و اخبار قیمت بنزین گره زده میشد و حالا هم پیشبینی میشود افزایش قیمت بنزین پتانسیل بالا بردن سطح قیمتها را دارد.
تاثیر افزایش قیمت بنزین در تحریک انتظارات تورمی
تغییر قیمت بنزین در سالهای دور بهانهای برای بالابردن قیمتها در بازار بوده است. با گذشت زمان و جهشهای ارزی دهه ۹۰ و اوایل دهه ۱۴۰۰ قیمت دلار جایگاه بنزین را به عنوان دماسنج اصلی سنجش تورم در عموم جامعه گرفت. با این حال اگر اهل بازار باشید میدانید افزایش قیمت بنزین هنوز هم محرک قدرتمندی در حافظه تاریخی جامعه برای تغییر پیشدستانه قیمتها به حساب میآید. فعالان بخش خدمات، تعمیرگاهها، انبارداران و توزیعکنندگان کالا با استناد به بنزین ۱۰ هزار تومانی دریافتی خود را پیش از وقوع تغییر در سایر هزینهها بالا میبرند.
تجربه دورههای گذشته در سالهای ۱۳۸۶، ۱۳۸۹ و ۱۳۹۸ گواهی میدهد که موج روانی برآمده از گرانی بنزین فارغ از میزان واقعی مصرف سوخت بنگاهها دستکم ۴ تا ۷ درصد تورم روانی به معاملات نقدی بازار تحمیل میکند.
تاثیر افزایش قیمت بنزین در رشد کرایه ناوگان حملونقل خرد
ناوگان حملونقل درونشهری مثل آژانسهای قدیمی، خودروهای فعال در تاکسیهای آنلاین و تاکسیهای خطی بیشترین تغییر را پس از این تصمیم حس میکنند. سهمیه بنزین انواع وسایل نقلیه برای سواریهای شخصی ماهانه ۶۰ لیتر نرخ اول و ۵۰ لیتر نرخ دوم تعیین شده است. یک راننده در اسنپ و تپسی روزانه بین ۲۰ تا ۳۰ لیتر سوخت مصرف میکند. سهمیه تخصیصی ۱۱۰ لیتری این رانندگان در ۴ تا ۵ روز ابتدایی هر ماه تمام میشود و فعلا مابقی پیمایش ماهانه از محل بنزین ۱۰ هزار تومانی تامین خواهد شد.
پیش خودتان هزینه سوخت یک راننده تاکسی اینترنتی با کارکرد روزانه ۲۰۰ کیلومتر را در نظر بگیرید. پیش از این با بنزین سه هزار یا پنج هزار تومان این هزینه تامین میشد و حالا با جهش به نرخ ۱۰ هزار تومان، ماهانه بیش از چیزی نزدیک چهار میلیون تومان هزینه بیشتر برای او تراشیده میشود.
تاثیر افزایش قیمت بنزین در سرایت به بهای تمامشده کالاها
انتقال کالا در هر بخشی از میادین مرکزی میوه و ترهبار تا بنکداریها و سردخانهها به مغازههای سطح شهر بر دوش ناوگان سبک حمل بار مثل وانتبارها، نیسانها و پیکهای موتوری قرار دارد. رانندگان این وسایل نقلیه پس از پایان سهمیه ماهانه، ناچار به تهیه سوخت با بهای لیتری ۱۰ هزار تومان هستند.
همین موضوع میتواند کرایه حمل هر بار وانت از میدان مرکزی ترهبار تهران به گوشه و کنار شهر را بالا ببرد یعنی به شکل غیرمستقیم ممکن است به قیمت کالاهای موجود در مغازهها اضافه شود.
شاید به خاطر افزایش قیمت بنزین آزاد حجم مراجعه به سامانه سوخت من بالا رفته باشد، اما به هر حال در یک برههای از ماه سهمیه بنزین یارانهای برای این بخش از راننددهها تمام میشود و چارهای جز استفاده از بنزین آزاد نمیماند.
یعنی افزایش قیمت بنزین به فاکتورهای فروش در میادین میوه و مراکز توزیع خرد سرایت میکند. سیستمهای پخش قطعات یدکی و لوازم خانگی نیز ممکن است کرایه ارسال بار را در فاکتورهای جدید بالا ببرند.
اثر کاهشی در بودجه خانوار
افزایش همزمان کرایههای حملونقل و رشد قیمت اقلام مصرفی در بازار سهم هزینههای گریزناپذیر را در سبد خرج خانوادهها بالا میبرد. وقتی اعضای خانواده برای رفتوآمد روزانه خود هزینه بیشتری میپردازند و همزمان بابت خرید میوه، سبزیجات و مواد غذایی فاکتورهای گرانتری تسویه میکنند، سهم بزرگی از درآمد ماهانه آنها بلعیده میشود. این رشد اجباری در هزینههای پایه سبب میشود پول باقیمانده در دخل ماهانه خانواده برای مدیریت سایر بخشها محدود شود.
افزایش قیمت بنزین با تحمیل هزینههای زنجیرهای توان مالی را برای سایر خریدها تقلیل میدهد. با پرداخت ارقام بیشتر برای ایابوذهاب و تامین خوراک منابع مالی در دسترس برای اموری مثل سلامت و درمان، آموزش، تفریح، خرید لباس یا تعویض لوازم خانگی از دسترس خارج میشود. هدایت بخش اضافهای از درآمد به سمت هزینههای حملونقل و مایحتاج روزمره خانوادهها را ناچار به خط زدن برنامههای رفاهی و انقباض بودجه سایر بخشها میکند.
