مسعود پزشکیان به تازگی در دیدار با رؤسای دانشگاههای برتر کشور، از ضرورت کمک همه اقشار و گروهها و اصناف برای حل مشکلات کنونی کشور سخن گفته و مطرح کرده است: «باید حتی از کمک همین دانشجویان نسل زد برای حل مشکلات جامعه استفاده کنیم، باید کاری کنیم که به جای اینکه درگیر اعتراض شوند درگیر حل مشکل شوند. من به عنوان رئیسجمهوری هیچ زاویه سیاسی با هیچکس ندارم، هر کس و با هر دیدگاه سیاسی اگر در حل مشکلات کشور به ما کمک کند، میپذیرم.
به گزارش روز نو با هیچکس دعوا نداریم، نه چپ و راست، نه مذهبی و غیرمذهبی، حل مسئله که به باور و اعتقاد افراد ارتباطی ندارد». او در ادامه از سعید جلیلی نام برده و گفته است: «حتی به همین آقای جلیلی هم گفتهام که برای حل مشکلات به دولت کمک کند، هرکجا که میتواند اختیار میدهم که مشکلات را حل کند، پیشنهاد نمیخواهم، مشکل ما نبود راهحل نیست، مشکل ما وجود افرادی است که بدانند، بخواهند و بتوانند مشکلات را حل کنند».
سعید جلیلی در همه این سالها به ویژه در دولتهای حسن روحانی و مسعود پزشکیان سعی کرده است نقش منتقد را ایفا کند. او بعد از روی کار آمدن دولت روحانی، طرح دولت در سایه را مطرح کرد و این طرح بعد از انتخابات سال ۹۶ و پیروزی مجدد روحانی رسما با بیانیه جلیلی اجرایی شد. در این سالها ادعای جلیلی و نزدیکانش آن بود که دولت در سایه به دولتها مشورت و برنامه ارائه میدهد و نمیخواهد رقیب دول باشد، اما در عمل کارشناسان سیاسی بر این باور بودند که جلیلی سعی میکند به نوعی منتقد دولتهای نزدیک به اصلاحطلبان باشد؛ کمااینکه در دولت سید ابراهیم رئیسی شکل کار دولت در سایه قدری متفاوت شد و بودند نیروهایی نزدیک به جلیلی که به دولت سیزدهم راه یافتند.
حالا، اما جلیلی نقد صریحی نسبت به عملکرد دولت نمیکند و چندان نمیشنویم که او خود را در مقابل دولت پزشکیان قرار دهد؛ برخلاف رویکرد او در قبال دولت حسن روحانی. البته گرچه جلیلی به صفت شخصی میکوشد از طرح اختلافات احتمالی با دولت پرهیز کند، اما نیروهایی که گفته میشود نزدیک به او هستند، به نوعی در برابر دولت ایستادهاند. به نظر میرسد با سخنان اخیر پزشکیان این اختلافات علنیتر هم شده، زیرا او رسما از سعید جلیلی نام میبرد و چنین القا میکند که در پرتوی سیاست داخلی، قطب مقابلش جلیلی و نیروهای نزدیک به او هستند.
پیش از این پزشکیان به طور کلی سخن میگفت و همیشه مطرح میکرد که هر کسی که نقدی به دولت دارد، وارد میدان شود و مسئولیت بگیرد. او تا پیش از این اسمی از گروه یا شخصی نمیبرد، اما حالا میگوید که به جلیلی گفتم راهکار نمیخواهیم، بیا کار کن. البته برخی باور دارند سخن پزشکیان عملیاتی نیست؛ به این معنی که درهای دولت آنطور که ادعا میکند برای فعالیت به روی منتقدانش باز نیست، اما به هر حال پزشکیان نه فقط در سخنان اخیرش بلکه به دفعات این مسئله را مطرح کرده است.
نکته دیگر که به بهانه سخنان اخیر پزشکیان میشود به آن پرداخت این است که جلیلی و همفکران او در ساحت سیاست ایران چه قدر تصمیمگیرندهاند؟ آیا آنها با وجود آنکه دولت، مجلس و شورای عالی امنیت ملی را در اختیار ندارند، واقعا تأثیرگذاری مهمی در عرصه تصمیمگیری دارند یا اختلافات آنها با دولت و رقبای سیاسیشان صرفا در حد کشمکشهای سیاسی است؟
آیا شخص پزشکیان از تأثیرگذاری آنها ناراضی است یا صرفا از نقدهای تند و تیز حامیان جلیلی؟ و پرسش بسیار مهم آنکه آیا واقعا هنوز سعید جلیلی نقشی تعیینکننده در میان منتقدان دولت دارد یا آنکه حتی منتقدان دولت او را نیز نماینده تمامعیار خود نمیدانند؟ به این معنی که آیا مانند سالهای گذشته سعید جلیلی محوریت اصلی را در میان آن طیف خاص سیاسی دارد یا خیر؟ برای بررسی همه این پرسشها نظر دو فعال سیاسی را جویا شدیم.
جلیلی هیچوقت کار خاصی نکرده است
عباس امیریفر، فعال سیاسی اصولگرا درباره این موضوع به «هفتصبح» گفت: «آقای جلیلی که با مرحوم شهید رئیسی مشکلی نداشت، اما دیدیم که در زمان دولت او نیز کار خاصی نکرد و اکنون هم همینطور است. او فقط انتقاد میکند و دولت را تخریب میکند. تیم او هم همهجا حضور دارد؛ در صداوسیما، مجلس و جاهای دیگر. آقای جلیلی کار ویژهای نمیداند و کار خاصی نیز از او ندیدهایم؛ جز آن دورهای که در شورای عالی امنیت ملی بود که در آن دوره هم کار ویژهای انجام نداد. درست است که آقای پزشکیان از او دعوت کرده است که بیاید و کار کند، اما اولا او نمیآید و ثانیا به فرض آنکه بیاید، کاری از دستش برنمیآید. امیدی به آقای جلیلی نیست».
هدف دولت در سایه همیشه انتخابات بوده است
او درباره اینکه ریشه نقدهای آقای جلیلی و نزدیکان فکری به او نسبت به دولت چیست، مطرح کرد: «آقای جلیلی برای زنده نگه داشتن فضای انتخاباتی، دولت در سایه را راه انداخت و انتخاباتی هم میخواهد که در آن حضور مردم حداقلی باشد. دولت در سایه او هم برای مطرحکردن نامش در عرصه سیاسی بود و هم برای به قدرت رساندن نیروهای نزدیک به خودش در جایگاههای مختلف. من باور دارم آقای جلیلی و نزدیکانش هیچ وقت هیچ برنامهای نداشتهاند».
تندروها حتی از جلیلی هم عبور میکنند
این فعال سیاسی ادامه داد: «طیف تندرو بر طبل جنگ میکوبند، میخواهند تحریمها ادامه پیدا کند و تا زمانی که آقای پزشکیان در رأس دولت است، صلحی اتفاق نیفتد که به نام او تمام شود. من باور دارم حتی تندروها نیز بهتدریج از آقای جلیلی عبور کردهاند؛ زیرا همین حالا آقای جلیلی آنقدر که آنها تند هستند، تند نیست. یک زمانی همین طیف از آقای قالیباف هم عبور کرد. آقای قالیباف اکنون رئیس تیم مذاکرهکننده است، اما از او نیز عبور کردهاند».
میخواهند دولت را ساقط کنند
امیریفر با طرح این ادعا که برخی نیروهای سیاسی دنبال ساقطکردن دولتاند، توضیح داد: «این طیف به دنبال ساقط کردن دولت است. اگر رهبری شهید یا آیتالله سید مجتبی خامنهای نبودند و جلوی اینها نمیایستادند، اینها رسما میخواستند دولت را زمین بزنند. رهبر کنونی انقلاب با تأییداتی که از دولت کردند، باعث شدند طیف تندرو عقبنشینی کنند.
آنها میگویند اگر تورمی وجود دارد، به دلیل عملکرد دولت است، نه جنگ. اینها ملاحظه هیچ شرایطی را نمیکنند. واقعیت این است که دولت در شرایطی بسیار سخت کشور را اداره میکند. سپاه و ارتش هم از دولت حمایت میکنند، اما یک طیف خاص اینگونه عمل نمیکند. البته انتقادهایی هم به آقای پزشکیان وارد است؛ از جمله اینکه نباید حرفهای ناامیدکننده بزند، اما دولت در مجموع خوب عمل کرده است. با این حال میشنویم که تندروها به دروغ گفتند آقای پزشکیان استعفا داده است؛ در حالی که کذب سخنشان بر همه ثابت شد».
وحید جلیلی را دیدم، فرار کرد!
امیریفر در پاسخ به این پرسش که «آیا سعید جلیلی را میتوان متفاوت از برخی از چهرهها دانست که رسما به دولت و تیم مذاکرهکننده حمله میکنند؟» تشریح کرد: «دولت در سایه اینگونه است که خود آقای جلیلی سکوت میکند، اما اطرافیانش به نوعی جای او سخن میگویند. آقای وحید جلیلی، برادر او، در صداوسیماست. در شبکه دو من را تخریب و من را به عنوان ضدانقلاب معرفی کردند. علت واقعی این کارشان هم آن بود که من به برادر آقای وحید جلیلی یعنی سعید جلیلی انتقاد میکنم.
من با آقای جبلی تماس گرفتم و گفتم در شبکه دو من را تخریب کردهاند. بعد از آن با آقای عابدینی که مسئول پخش است، تماس گرفتم. او گفت پنجثانیه درباره شما صحبت شده و شما میتوانید ۱۰ ثانیه صحبت کنید. خب معلوم است وقتی این حرف را میزنند و میگویند فقط میتوانی ۱۰ ثانیه حرف بزنی، یعنی عملا اجازه دفاع از خود داده نمیشود. یک بار هم آقای وحید جلیلی را در مراسم ختمی دیدم. خواستم با او درباره این موضوع حرف بزنم که صبر نکرد و فرار کرد. به هر حال این فضا در صداوسیما محصول آن چیزی که است که آقای وحید جلیلی، برادر آقای سعید جلیلی به راه انداخته است».
شعار میدهد که «بیایید و کار کنید»
کامران غضنفری، نماینده مجلس، درباره سخنان اخیر مسعود پزشکیان که در آن سعید جلیلی را خطاب قرار داده است، به «هفتصبح» گفت: «آقای پزشکیان از این شعارها میدهد، اما در عمل کار خودش را میکند. اینکه میگوید بیایند و کار کنند، صرفا شعار است. نیرو برای انجام کار زیاد است، اما در عمل همه مسیرها برای فعالیت آنها مسدود است و آقای پزشکیان فقط شعار میدهد.
آقای پزشکیان اگر واقعا هدف کار و خدمت دارد، ابتدا معاونان و مشاوران خود را برکنار کند، زیرا بزرگترین مانع برای خدمت به مردم، همین اطرافیان او هستند. این افراد در انجام بسیاری از کارها مانع ایجاد میکنند، مشورتهای غلط میدهند، آمار و اطلاعات نادرست ارائه میکنند و راهکارهای غلط پیشنهاد میدهند. اگر آقای پزشکیان در این حرف خود صداقت دارد، بسمالله؛ اگر واقعا صداقت دارد، اولین کار باید عزل این مشاوران و معاونان و استفاده از افراد صادق و کسانی باشد که خواهان خدمت به مردم هستند».
چه کسانی گفتند قطعی برق ادامه یابد؟
او ادامه داد: «هفته گذشته یکی از اعضای هیئترئیسه مجلس در نطقی بیان کرد که وزیر نیرو دو هفته قبل از آن اعلام کرده بود دیگر قطعی برق نداریم، برق به اندازه کافی تولید میکنیم و نیازی به قطعی برق نیست، اما در عمل میبینیم که قطعی برق همچنان ادامه دارد. وقتی سؤال شد که چرا قطعی برق ادامه دارد، گفت از دولت خواستهاند قطعیها ادامه یابد. من به آقای پزشکیان میگویم که باید بداند این مسئله از داخل دولت است. باید مشخص شود چه کسانی نفوذی هستند که با وجود تولید کافی برق، میخواهند قطعی برق ادامه داشته باشد. این عناصر باید پاکسازی شوند».
پزشکیان، جلیلی را تخریب میکند تا در انتخابات بعد رأی نیاورد
این نماینده مجلس در پاسخ به این پرسش که چرا روی سخن پزشکیان با جلیلی است، مطرح کرد: «به نظرم آقای پزشکیان هنوز از انتخابات خاطره خوشی ندارد؛ زیرا آقای جلیلی با فاصله دو میلیون رأی نفر دوم شد و آقای پزشکیان این فاصله را بسیار نزدیک میبیند. او محبوبیت آقای جلیلی را در میان افکار عمومی میداند و از طرف دیگر، طی این دو سال، به دلیل عملکرد بد دولت آقای پزشکیان، بهویژه در عرصه اقتصادی و تورم شدیدی که ایجاد شده و موجب کوچک شدن سفره مردم شده است، میداند که محبوبیت دولت در میان مردم آسیب دیده و بخشی از کسانی که به آقای پزشکیان رأی دادهاند، از رأی خود پشیمان شدهاند.
به نظرم آقای پزشکیان فکر میکند اگر چهره آقای جلیلی را تخریب کند، در انتخابات بعدی آقای جلیلی رأی نمیآورد. آقای جلیلی نه پست اجرایی دارد و نه انتخاباتی در پیش دارد. او در بسیاری از مواقع به دولتیها راهکار ارائه میکند. آقای جلیلی رقیب دولت نیست، اما به نظرم این هم جزو مشورتهای غلطی است که اطرافیان آقای پزشکیان به او میدهند و اطلاعات غلط و جهتداری را در اختیارش قرار میدهند».
نیروهای حزباللهی را برکنار میکنند
او در خصوص بالا بودن تورم در دوره کنونی توضیح داد: «ما هشت سال جنگ تحمیلی داشتیم و تورم هم در آن دوران نسبتا کنترل شده بود، درست است؛ تورم محدود بود و کنترل میشد و دولت نیز با سیستم کوپنی، حداقلهایی را به مردم میرساند. این دولت یک جنگ ۱۲ روزه و یک جنگ ۴۰ روزه داشته است و تورمی که در این دوره ایجاد شده، از ابتدای انقلاب تاکنون مشابه نداشته است.
اینکه میگویند هر کس میتواند بیاید و کار کند، فقط شعار است. نیروهای انقلابی و حزباللهی را دولت او از سازمانهای مختلف برکنار میکند و افراد و نیروهای موردنظر خود را جایگزین آنها میکند. کجا زمینه را فراهم میکنند تا نیروهای دیگر بیایند و کار کنند؟ این ادعاست. حتی اگر چهار نیروی حزباللهی هم در مجموعهای باشند، آنها را کنار میگذارند».
جلیلی و نیروهای هفکراو دخالتی در تصمیم گیریها ندارند
این عضو کمیسیون امور داخلی کشور در پاسخ به پرسشی دیگر که آیا منتقدان دولت و آقای جلیلی و افراد همسو با او، در عرصه تصمیمگیری تأثیرگذارند یا خیر، بیان کرد: «ما که پست و مسئولیت اجرایی نداریم. من هم یک نماینده مجلس هستم، مجلسی که حدود شش ماه است تعطیل شده و رفیق آقای پزشکیان صحن علنی مجلس را تعطیل کرده است و میگوید با مجوز شورای عالی امنیت ملی؛ یعنی مجوز خود آقای پزشکیان و دوستانشان. نمایندگان مجلس الان چه تأثیرگذاری خاصی دارند؟
البته اگر احساس خطر جدی باشد، به آخرین حلقه قانونی که در اختیارمان است متوسل میشویم و اگر ببینیم آقای پزشکیان بنای اصلاح وضعیت موجود را ندارد و افراد ناصالح را کنار نمیگذارد، از ظرفیتهای قانونی خود استفاده خواهیم کرد و استیضاحش خواهیم کرد. آقای جلیلی هم نیروهایی ندارد که در دولت یا نهادهای تصمیمگیرنده نفوذ کنند و این شایعه کاملا کذب است.
دولت در سایه هم یک تیم مشورتی بود که در کارهای مختلف حاکمیتی به مسئولان مشورت و راهکار میداد؛ مثلا در امور کشاورزی، صنعتی، فنی، فناوریهای نوین و امثال اینها، به مسئولان مربوطه راهکار میداد و برای حل مشکلات پیشنهاد ارائه میکرد. آنها در امور اجرایی دخالت نمیکردند. اختیاری نداشتند که بخواهند در امور اجرایی دخالت کنند. اینها تبلیغات سوئی است که برگرفته از اطرافیان آقای پزشکیان و آقای روحانی و اطرافیان آنهاست که اکنون نیز در دولت حضور دارند».
دولت رئیسی با دولت پزشکیان قابل مقایسه نیست
غضنفری در پایان در قیاس دولت سید ابراهیم رئیسی و مسعود پزشکیان گفت: «قطعا هیچ دولتی را نمیتوانیم دولت بینقص بدانیم. هر دولتی حتما نقاط قوت و ضعف دارد. اما در مقایسه با دولت آقای پزشکیان، ببینید شهید رئیسی کشور را با تورم ۶۰ درصدی از آقای روحانی تحویل گرفت و طی دو سال آن را به ۲۰ درصد رساند. دولت شهید رئیسی با دولت آقای پزشکیان اصلا قابل مقایسه نیست و بدانید که اگر فشار آقای قالیباف در حذف ارز ترجیحی نبود و اگر او این مسئله را به دولت شهید رئیسی تحمیل نمیکرد، وضعیت خیلی بهتر میشد و قیمتها افزایش نمییافت.
شهید رئیسی روندی را که در پیش گرفته بود ادامه میداد و تورم بهصورت پلهپله پایین میآمد. آن دولت اینگونه عمل کرد و تمام وقت خود را در خدمت به مردم گذاشته بود. هیچوقت در سخنان آقای رئیسی نمیدیدیم که آه و ناله کند و بگوید نداریم، نمیشود یا نمیتوانیم؛ بلکه سعی میکرد مدام به مردم روحیه بدهد و بگوید ما روحیه و توان انجام کار را داریم. اما آقای پزشکیان تقریبا در همه صحبتهایش اظهار ناتوانی میکند و میگوید نفت نمیتوانیم بفروشیم، گازوئیل نداریم، برق نداریم، پول نداریم و... اینها پمپاژ ناامیدی به جامعه است. این وضعیت نشان میدهد دولت توان اداره امور کشور را ندارد و متأسفانه آقای پزشکیان نیز نیروهای اطراف خود را برکنار نمیکند تا نیروهای توانمند بتوانند وضعیت را سامان دهند».
توپ در زمین جلیلی است!
با بررسی مواضع دو طیف اصولگرایان میشود چنین برداشت کرد که نقش و جایگاه سیاسی سعید جلیلی در عالم سیاست ایران به ویژه در میان خود اصولگرایان به هیچوجه با یک روایت واحد روبهرو نیست؛ برخی او را منتقدی دلسوز برای دولت میدانند و برخی نیز او و طیف همفکرش را نیروهایی معرفی میکنند که در مسیر تخریب دولت گام برمیدارند. با این همه سعید جلیلی در همه این سالها نشان داده است، میل چندانی ندارد که به دولتهایی که با آنها زاویه فکری دارد، کمک شایانی کند؛ چه آنکه اگر بنای جلیلی تقویت دولت بود، دستِکم میتوانست مواضع به شدت رادیکال نیروهایی که منتسب به خودش هستند را محکوم کند.
از طرفی گرچه برخی باور دارند سکوت جلیلی را میتوان نشانهای از تصمیم او برای جلوگیری از تقابل با دولت دانست، اما برخی نیز معتقدند در شرایطی که دولت زیر سختترین فشارها قرار دارد و سایه سنگین جنگ و تحریم بر سر کشور گسترده است، جلیلی میتوانست در عین حفظ اختلافات، اما برای ایران و انقلاب اسلامی با اتخاذ مواضعی صریح از دولت حمایت کند و اگر کاری نیز از دستش برمیآید، رسما وارد همکاری با دولت شود؛ به ویژه حالا که شخص رئیسجمهور از او درخواست کرده است. به نظر میرسد اکنون توپ در زمین جلیلی باشد، زیرا حالا او است که باید تعیین کند میخواهد در شرایط سخت کنونی کشور، کجای معادلات سیاسی بایستد.
