وزارت خزانهداری ایالاتمتحده در راستای کارزار اقتصادی و جنگ سردی که علیه کشورمان به راه انداخته، سهشنبه ۲۸ شرکت هواپیمایی ایرانی، هفت شرکت و واسطه فعال در خدمات هوانوردی و یک تبعه مصری مقیم امارات را به فهرست تحریمها افزود.
به گزارش روز نو این نهادها در امارات، ترکیه، مالزی، قزاقستان و بریتانیا فعالیت داشتند و واشنگتن مدعی است با ماهانایر یا شبکههای مرتبط با آن همکاری کردهاند. امریکا همچنین مجوز عمومی مربوط به صادرات مجدد موقت برخی هواپیماهای غیرنظامی به ایران و معاملات وابسته را تعلیق کرد؛ اقدامی که مقامهای این کشور آن را بخشی از کارزار ادعایی موسوم به «طرد اقتصادی» علیه ایران خواندند.
چالش واشنگتن در مسیر اجرای راهبرد «طرد اقتصادی»
همزمان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان در واکنش به اقدامات خصمانه واشنگتن گفت: امریکا پس از دههها تحریم و سپس ورود به جنگ، به دلیل ناکامی در دستیابی به اهداف خود بار دیگر به تحریمهای بیشتر روی آورد. برخی ناظران نیز بر این باورند که هدف گرفتن صنعت هوانوردی ایران، در کنار فشار بر شبکههای بانکی، صادرات نفت و مسیرهای کشتیرانی، نشان میدهد واشنگتن میکوشد توان لجستیکی و تجاری ایران را از چند مسیر محدود کند. با این حال، تردید درباره همراهی کامل شرکای اصلی ایران، به ویژه چین، همچنان یکی از موانع مهم در مسیر این راهبرد محسوب میشود. الجزیره نیز به نقل از یک پژوهشگر فعال در دانشگاه قطر نوشت: اختلال در واردات نفت، هزینههای اقتصادی جنگ را برای پکن افزایش داد و میتواند انگیزه چین برای ایفای نقش فعالتر در کاهش تنش را تقویت کند.
تبادل آتش در هرمز
تحریمهای تازه اعمالی با تشدید رویارویی دریایی همراه شد. گزارشهای اولیه از شنیده شدن انفجار در پیرامون جزیره خارک و شهرستان جاسک حکایت داشت و خبرگزاری تسنیم از اصابت پرتابه به یک نفتکش کوچک ایرانی در محدوده لنگرگاه خارک خبر داد. رسانههای امریکایی نیز به نقل از مقامهای این کشور مدعی شدند حملات تازه به پنج نفتکش ایرانی در واکنش به حملات ایران علیه شناورهای نظامی امریکا صورت گرفت. سپاه پاسداران در واکنش، به خدمه نفتکشها در اسکلهها و لنگرگاههای کویت و بحرین هشدار داد و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کرد هرگونه تعرض به کشتیهای ایرانی با پاسخ شدید علیه پایگاهها و منافع امریکا در منطقه روبهرو خواهد شد. رویترز نیز از حمله موشکی ایران به پایگاه امریکایی الارزق اردن و آشیانه تعمیر و نگهداری، آمادهسازی و محل استقرار جنگندههای
۱۵-F، ۱۶-F، ۳۵-F و شلتر جنگندههای امریکا هدف حملات موشکی کشورمان خبر داد؛ خبری که سپاه پاسداران صحت آن را اعلام کرد. این درحالی است که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا اخیرا ادعا کرد که ایالاتمتحده در واکنش به تلاشهای ایران برای حمله به ناوهای جنگی امریکا، به حملات علیه نفتکشهای ایرانی ادامه خواهد داد. روبیو در جریان سفر خود به کلمبیا مدعی شد: «ایران همچنان تلاش میکند به کشتیهای جنگی امریکا حمله کند و به ازای هر بار که چنین کاری انجام دهند یا تلاش کنند این کار را انجام دهند، آنها یک نفتکش را از دست خواهند داد.» این ادعا درحالی رسانهای شد که سپاه پاسداران
طی بیانیهای اعلام کرد که ۲ فروند شناور امریکایی، ۸ نفتکش و ۱۰ کشتی هدف قرار گرفت. سپاه همچنین با انتشار بیانیه جداگانهای از هدف قرار گرفتن ناوشکنهای رزمی ۱۱۹-DDG و ۵۳-DDG حامل موشکهای کروز و ایجیس خبر داد.
اهرم پرهزینه امریکا برای متحدان
افت تردد کشتیها در هرمز، هزینه اقتصادی بازارهای انرژی را آشکار کرد. دادههای کپلر نشان داد تنها شش کشتی حامل کالا از تنگه عبور کردند. همزمان، مقامهای عربستان از حمله به تاسیسات اقتصادی در جازان، نجران، ابها و خمیسمشیط خبر دادند، بیآنکه عامل آن را رسما مشخص کنند. نیویورکتایمز نوشت: نفت برنت پس از این رخدادها به حدود ۹۹ دلار به ازای هر بشکه رسید. برخی کارشناسان معتقدند: گسترش ناامنی از هرمز تا تاسیسات انرژی جنوب عربستان، هزینههای راهبرد فشار را برای امریکا، شرکای منطقهای آن و بازار جهانی انرژی افزایش داد.
زورآزمایی در وین
در وین نیز فشار دیپلماتیک غرب اوج گرفته. آنگونه که خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشته: امریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان قطعنامه پیشنهادیشان علیه ایران را تنظیم و دراختیار شورای حکام قرار دادند؛ قطعنامهای که خواستار ارسال پرونده ایران به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل است. پیشتر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس از نبود دسترسی میدانی و اطلاعات تازه درباره تاسیسات هستهای ایران ابراز نگرانی کرد. در مقابل نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در واکنش به ادعاهای گروسی صراحتا اعلام کرد: درخواست اجرای بیقید و شرط پادمانها پس از حملات امریکا و اسراییل به تاسیسات هستهای ایران بیمعنی است و آژانس باید ابتدا برای توقف تهدید و حمله به این مراکز اقدام کند.
ارجاع پرونده نیز به معنای بازگشت خودکار تحریمهای شورای امنیت نبود و هر اقدام تازه با موازنه سیاسی در شورا، ازجمله مواضع چین و روسیه، مواجه خواهد شد. پیشتر اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان هشدار داده بود که هرگونه کنش غرب با واکنش ایران روبهرو خواهد شد. برخی صاحبنظران بر این باورند که فشار همزمان بر صنعت هوایی، صادرات انرژی و پرونده هستهای، فضای دیپلماسی را تنگتر کرده است؛ همچنین گروهی معتقدند گسترش تحریمهای امریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، همزمان با افزایش تنش در آبهای جنوبی کشور و تشدید فشار سیاسی در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نشان میدهد واشنگتن در پی بهکارگیری همزمان ابزارهای اقتصادی، نظامی و دیپلماتیک علیه تهران است. اما تماسهای ایران با بازیگران منطقهای و تاکید قطر بر پایان دادن به وضعیت «نه جنگ و نه صلح»، نشان داد مسیر گفتوگو به طور کامل بسته نشده است.
