پس از شش ماه بمبارانهای مقطعی و گاهوبیگاه در ایران که تلاشهای بینتیجه برای مذاکره بر سر یک توافق بزرگ با تهران نیز در میان آن جریان داشته است، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بار دیگر به راهبرد قابلدفاعترِ مهار اقتصادی بازمیگردد.
به گزارش روز نو، دولت ترامپ بهجای قمار کردن روی یک پیروزی نظامی که احتمالاً مستلزم اعزام نیروهای آمریکایی به خاک ایران خواهد بود، تصمیم گرفته است با قطع ارتباط ایران با بقیه جهان، آنها را تحت فشار قرار دهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه آنچه را که «یورش اقتصادی» نامید، تشریح کرد. او افراد، شرکتها و مؤسسات مالی خارجی را که همچنان با تهران تجارت میکنند، به اعمال تحریمهای ثانویه تهدید کرد.
بسنت گفت تیم او «هر گره، هر تسهیلکننده و هر شبکهای» را که برای دور زدن تحریمهای موجود مورد استفاده قرار گرفته، شناسایی کرده است. او همچنین اعلام کرد که مقامهای دولت آمریکا با رهبران کشورهای خارجی تماس گرفتهاند و «درخواستهای مشخص» و جدولهای زمانی برای اجرای آنها ارائه کردهاند. او بهعنوان نمونه به بزرگترین بانک ایران اشاره کرد و گفت تمامی شعب خارجی این بانک باید تعطیل شوند. وی افزود که «ساعت از همین حالا شروع به تیکتاک کردن کرده است» و وعده داد رویکردی مبتنی بر «عدم نشت» در پیش گرفته شود.
بااینحال، تحقق این هدف مستلزم درگیری بزرگی با چین، بزرگترین خریدار نفت ایران، خواهد بود و مشخص نیست که آیا ترامپ تمایلی به پیش بردن این تقابل تا انتها دارد یا خیر. تاکنون تحریمهای آمریکا عمدتاً بر پالایشگاههای مستقل و واسطهها متمرکز بودهاند، نه بانکهای بزرگ چینی یا شرکتهای دولتی این کشور. قرار است شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، ماه آینده برای نشست سران به واشنگتن سفر کند. اگر او بدون آنکه تعهدی معنادار برای محدود کردن خرید نفت ایران از سوی چین داده باشد، واشنگتن را ترک کند، تهدید بسنت توخالی به نظر خواهد رسید.
اما حتی اگر دولت آمریکا موفق شود صادرات ایران را بهشدت محدود کند، ترامپ باید درباره میزان دستاوردی که این اقدام میتواند داشته باشد، واقعبین باشد. به نظر میرسد که تشدید فشار، نیروهای نظامی را به تسلیم شدن وادار نخواهد کرد.
تیم ترامپ نمیتواند رویکرد بازتنظیمشده خود را جز با ادبیات نظامی توصیف کند. بسنت، برنامه روز دوشنبه را پیشاپیش «روز دی» اقتصادی توصیف کرده بود. اما «روز دی» یادآور یک عملیات نظامی با هدفی روشن است: تسلیم بیقیدوشرط دشمن. فشار اقتصادی بهندرت چنین نتیجهای به همراه دارد.
تحریمها سابقه چندان موفقی در تسریع تغییر رژیم ندارند. اجرای جامع تحریمها دستنیافتنی است و ایران نیز در دور زدن تحریمها مهارت دارد؛ مهارتی که طی دههها آن را تقویت کرده است. در این شرایط تغییر رژیم از داخل نیز امری بعید به نظر میرسد
به همین دلیل، هدف واقعاً تغییر رژیم نیست، بلکه تضعیف ایران میباشد.
با تشدید فشار، مقامهای ایرانی احتمالاً دست به اقدامات نظامی خواهند زد. ترامپ باید در برابر چنین حملاتی با قدرت واکنش نشان دهد، بدون آنکه اجازه دهد هر اقدام تحریکآمیزی، آمریکا را بار دیگر به یک جنگ بیپایان بکشاند. مهار یک فرایند است، نه یک وضعیت نهایی؛ یک ماراتن است، نه یک دوی سرعت.
