محمد عطریانفر، معاون سیاسی دبیرکل و عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران، به موضوعات مختلفی ازجمله ارزیابی آینده جریان اصلاحات، آرایش جدید نیروهای سیاسی، جایگاه چهرههایی، چون محمدباقر قالیباف و سعید جلیلی همچنین اخبار منتشر شده درباره تبادل پیام میان رهبر انقلاب و سیدمحمد خاتمی پرداخت.
عطریانفر درباره آینده جریان اصلاحات تأکید میکند که هیچ جریان سیاسی بهطور کامل حذف نمیشود و بقای هر جریان، بیش از هر چیز، به میزان انطباق گفتمان آن با مطالبات جامعه بستگی دارد.
به گفته او، بدنه اصلی جامعه ایران که حدود ۸۰ درصد مردم را تشکیل میدهد، نه با جریانهای افراطی راست همراه است و نه با افراطیون چپ بلکه بیش از هر چیز به کارآمدی، حل مشکلات کشور و پاسخگویی مسئولان اهمیت میدهد.
او میگوید هر جریان سیاسی، ازجمله اصلاحطلبان، اگر بتواند خود را با مطالبات این بدنه اجتماعی هماهنگ کند، شانس بیشتری برای موفقیت خواهد داشت.
عطریانفر با اشاره به تجربه دولتهای سازندگی و اصلاحات این دوره را یکی از مهمترین مقاطع مدیریتی جمهوری اسلامی میداند و معتقد است اصلاحطلبان در صورت بازسازی تشکیلات، ارائه برنامه متناسب با شرایط جدید و پذیرش مسئولیت میتوانند دوباره به یکی از جریانهای اثرگذار کشور تبدیل شوند.
به اعتقاد او دوری حدود ۲۰ ساله اصلاحطلبان از مدیریت مستقیم کشور نیز این فرصت را برای آنها فراهم کرده که با نقد عملکرد گذشته به برنامهای پختهتر و واقعبینانهتر برسند.
فعالیت سیاسی نیازمند اجازه نیست
معاون سیاسی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران در پاسخ به این پرسش که آیا در دوره جدید، اصلاحطلبان امکان حضور سیاسی بیشتری خواهند داشت، تعبیر «اجازه فعالیت» را نادرست میداند و میگوید فعالیت سیاسی پیش از هر چیز نیازمند اراده، برنامه، مسئولیتپذیری و توانایی تحمل دشواریهای رقابت سیاسی است. او تأکید میکند هر جریان سیاسی اگر بتواند با منطق و برنامه اعتماد جامعه را جلب کند، میتواند در عرصه سیاست نقشآفرین باشد و موفقیت آن بیش از هر چیز به توانایی خودش بستگی دارد نه حمایتهای بیرونی. عطریانفر همچنین میگوید، احساس میکند در حاکمیت نیز این درک در حال شکلگیری است که رقابت قانونی میان احزاب و جابهجایی قدرت در چارچوب قانون به سود کشور خواهد بود و نهادهای مسئول باید زمینه رقابت منصفانه را فراهم کنند.
پیام رهبری به خاتمی واقعیت دارد
عطریانفر در بخش دیگری از گفتوگو به اخبار منتشر شده درباره ارسال پیام رهبر انقلاب به سیدمحمد خاتمی پرداخت و گفت: «تا آنجا که اطلاع دارم، اصل ماجرا رخ داده است. پس از انتخاب آقای مجتبی خامنهای، آقای خاتمی پیام تبریکی برای ایشان ارسال کردند و متقابلاً نیز پاسخ محترمانه و هوشمندانهای از سوی رهبری برای ایشان فرستاده شد».
او افزود: «تا جایی که اطلاع دارم، این پیام از طریق نمایندگانی به آقای خاتمی منتقل شده است. البته اطلاعات من در این زمینه با واسطه است و از طریق شنیدههاست، اما آنچه اهمیت دارد، محتوای این پیام است. بهنظر من اهمیت این اتفاق در آن است که برای نخستینبار، پس از حدود دو دهه، از سوی رهبری مستقر، پیامی با ادبیاتی کاملاً محترمانه، اخلاقی و همدلانه خطاب به یکی از شخصیتهای شاخص جریان اصلاحات ارسال شده است. از متن این پیام چنین برداشت میشود که آینده سیاسی ایران میتواند از تجربهها، دیدگاهها و پیشنهادهای جریانی که در مقطعی از تاریخ جمهوری اسلامی، تجربه موفقی در اداره کشور داشته است، بهره ببرد».
عطریانفر با اشاره به عملکرد دولت اصلاحات گفت: «دولت اصلاحات، بهویژه در فاصله سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ تجربهای مدیریتی را پشت سر گذاشت که آثار آن هنوز در حافظه سیاسی جامعه باقی مانده است. به همین دلیل اگر امروز از آن تجربه استقبال شود به نظر من اتفاق مثبتی خواهد بود».
او تأکید کرد: «این مسئله را نباید صرفاً در قالب یک نامه یا یک رفتار تشریفاتی تحلیل کرد؛ بلکه باید آن را نشانهای از امکان گفتوگو میان بخشهای مختلف نظام سیاسی دانست».
به اعتقاد او، «اگر این مسیر ادامه پیدا کند و ظرفیتهای همه نیروهای سیاسی که به قانون اساسی و منافع ملی پایبند هستند مورد استفاده قرار گیرد، طبیعتاً سرمایه اجتماعی کشور نیز تقویت خواهد شد».
معاون سیاسی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران افزود: «امروز بیش از هر زمان دیگری کشور به همافزایی نیاز دارد نه حذف و طرد نیروهایی که تجربه مدیریتی و سرمایه اجتماعی دارند».
او معتقد است: «استفاده از همه ظرفیتهای ملی میتواند به افزایش اعتماد عمومی، ارتقای کارآمدی نظام حکمرانی و کاهش شکافهای سیاسی کمک کند».
عطریانفر درباره جزئیات این پیام گفت: «نامه صرفاً یک پاسخ تشکر نبوده است. در آن علاوه بر تشکر این مضمون هم وجود داشته که «انشاءالله در آینده بتوانیم از نظریات کارساز، مؤثر و راهگشای شما نیز استفاده کنیم.» اگر آنچه من نقل کردم با ادبیات رهبری منطبق باشد-که تصور میکنم دستکم از نظر مفهومی کاملاً منطبق است- این پیام بسیار گویا و روشنگر است».
او این پیام را از سوی رهبری جدید دارای معنای مهمی دانست و گفت: «این پیام از ناحیه رهبری جدید معنای بسیار مهمی دارد؛ زیرا در طول حدود ۲۰ سال گذشته همواره آقای خاتمی به نوعی مورد ستم قرار گرفته است. درحالی که انتظار میرفت از سوی حاکمیت از ایشان حمایت شود نهتنها چنین حمایتی صورت نگرفت بلکه زمینهای فراهم شد تا نسبت به ایشان جسارت و بیحرمتی شود. از اینرو این پیام میتواند بسیار راهگشا باشد و امید میرود در آینده، روح همدلی، همراهی و همنوایی را در سطوح مختلف تقویت کند».
عطریانفر در پاسخ به پرسشی درباره ارسال پیام مشابه برای حسن روحانی نیز اظهار کرد: «من اطلاع دقیقی ندارم. تصورم این است که اگر چنین نامهای ارسال شده بود، مطلع میشدم؛ بنابراین گمان میکنم چنین نامهای برای ایشان ارسال نشده باشد».
او در ادامه به پیشینه روابط رهبر جدید با سیدمحمد خاتمی نیز اشاره کرد و گفت در دوران حیات آیتالله خامنهای، آیتالله مجتبی خامنهای به دلیل جایگاه و نقش پدرشان کمتر در معرض دید افکار عمومی قرار داشتند، اما میان خاندان خامنهای و خاندان خاتمی از گذشته روابطی صمیمانه و اخلاقی برقرار بوده است.
وی با اشاره به دوستی مرحوم آیتالله سیدروحالله خاتمی، پدر سیدمحمد خاتمی با آیتالله خامنهای گفت این ارتباط به سالهای پیش از انقلاب بازمیگردد و آیتالله خامنهای در مسیر سفرهای خود بارها در منزل آیتالله روحالله خاتمی اقامت میکردند.
عطریانفر همچنین یادآور شد که در سال ۱۳۶۰ نیز انتخاب سیدمحمد خاتمی بهعنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با توصیه آیتالله خامنهای به میرحسین موسوی و شخص خاتمی انجام شد؛ موضوعی که از نگاه او نشاندهنده سابقه دیرینه روابط دوستانه و احترام متقابل میان دو خانواده است.
جلیلی حذف نمیشود، اما به حاشیه خواهد رفت
عطریانفر در بخش دیگری از این گفتوگو به ارزیابی آینده سیاسی سعید جلیلی پرداخت. او با بیان اینکه برای جلیلی احترام شخصی قائل است، وی را فردی «متدین، مذهبی، اهل مناسک و اخلاق» توصیف کرد، اما معتقد است، روند حضور او در مناصب عالی سیاسی، روندی طبیعی و تدریجی نبوده و با «پرشهای چندپلهای» همراه بوده است.
به گفته معاون سیاسی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران، جلیلی تا پیش از سال ۱۳۸۴ در جایگاه یک کارشناس وزارت امور خارجه فعالیت میکرد و پس از آن در دولت محمود احمدینژاد به سرعت به مناصب بالاتر از جمله دبیری شورای عالی امنیت ملی و مسئولیت مذاکرات هستهای رسید؛ درحالی که به اعتقاد او، کارنامه آن دوره دستاورد قابلتوجهی برای کشور به همراه نداشت و امروز حتی بسیاری از حامیان سابق دولت احمدینژاد نیز عملکرد آن دوره را نقد میکنند.
عطریانفر معتقد است، جایگاهی که امروز برای جلیلی بهعنوان رهبر یک جریان فکری ترسیم میشود بیش از هر چیز محصول رقابتهای سیاسی سالهای اخیر است و جریانهای تندرو، او را به نماد خود تبدیل کردهاند. با این حال او توصیه میکند، جلیلی از این جایگاه فاصله بگیرد و اجازه ندهد بهعنوان نماد افراطگرایی شناخته شود.
وی با تأکید بر اینکه جریانهای رادیکال از صحنه سیاست حذف نخواهند شد، پیشبینی کرد این طیف بهتدریج تضعیف شده و به حاشیه رانده میشود؛ زیرا دیگر مانند گذشته، نفوذ و ظرفیت اثرگذاری در حوزههای اطلاعاتی، امنیتی، سیاسی و نظامی نخواهد داشت.
به گفته او همانگونه که جریان منتسب به محمود احمدینژاد به مرور جایگاه خود را از دست داد این جریان نیز با وضعیتی مشابه، اما حتی شدیدتر مواجه خواهد شد. عطریانفر البته ابراز امیدواری کرد که جلیلی سرنوشتی مشابه احمدینژاد پیدا نکند و گفت ترجیح میدهد، او در عرصه سیاست باقی بماند، اما بدون آنکه با برچسب افراطگرایی شناخته شود.
او تأکید کرد، جلیلی را فردی اخلاقمدار میداند و معتقد است «حیف است چنین نسبتی به ایشان داده شود».
این عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران همچنین با اشاره به نقش جریانهای تندرو گفت این جریانها بیش از آنکه قدرت حل مسئله داشته باشند قدرت ایجاد اخلال دارند. به گفته او، «اخلال کردن هنر نیست؛ هنر، ساختن و تأمین منافع ملی است».
عطریانفر معتقد است، امروز هم جامعه و هم حاکمیت به سمت عقلانیت بیشتری حرکت کردهاند و اجازه نخواهند داد، دیدگاههای افراطی دوباره روند تصمیمگیریهای کلان کشور را تحتتأثیر قرار دهد.
قالیباف جای هاشمی را نمیگیرد
عطریانفر در ادامه درباره محمدباقر قالیباف نیز گفت او را مدیری پرتلاش، با تجربه و اثرگذار میداند که در همه مسئولیتهای خود تلاش کرده، موفق باشد.
وی با اشاره به حضور چندباره قالیباف در انتخابات ریاستجمهوری گفت، کمتر سیاستمداری پس از چند شکست انتخاباتی همچنان در عرصه رقابت باقی میماند، اما قالیباف این مسیر را ادامه داده است.
او با وجود حمایت از عملکرد اخیر رئیس مجلس، بهویژه در مأموریتهای مرتبط با مذاکرات، تأکید کرد مقایسه قالیباف با مرحوم آیتالله اکبر هاشمیرفسنجانی درست نیست و «هیچکس جای دیگری را نمیگیرد».
احمدینژاد و گزارش نیویورکتایمز
عطریانفر در بخش دیگری از گفتوگو به گزارش منتشر شده در روزنامه نیویورکتایمز درباره محمود احمدینژاد نیز واکنش نشان داد و گفت نباید ذهن کشور درگیر چنین گزارشهایی شود.
او این گزارشها را بیشتر در حد گمانهزنی و فضاسازی رسانهای دانست و گفت بعید میداند سناریوهای مطرح شده درباره احمدینژاد واقعیت داشته باشد. به اعتقاد وی، احمدینژاد امروز آن جایگاه سیاسی را ندارد که غرب بخواهد سرمایهگذاری ویژهای روی او انجام دهد.
