کالابرگها مشکلات مردم را حل کرد؟
روزنو :اظهارات وزیر امور اقتصاد و دارایی مبنی بر کاهش تورم در اسفند ماه و شیب کاهشی تورم برای ماههای آینده، واکنشهای متفاوتی را در میان کارشناسان اقتصادی دربرداشته است. علاوه بر اینکه چشمانداز جامعه و فعالان اقتصادی چندان روشن نیست، اقتصاددانان هم نسبت به ادعای مطرح شده چندان خوشبین نیستند.
علی مدنیزاده در حضور خبرنگاران با اشاره به آثار اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی روی تورم گفت: تمام تلاش ما کنترل و مدیریت تورم است. طبیعتا اجرای سیاست روی نرخ تورم در این دو ماه اثر گذاشته، اما از ماه سوم تورم ماهانه به شدت کاهش پیدا خواهد کرد.
به گزارش روز نو جلوی تمام فشارهای تورمی که میخواهد به بانک مرکزی بیاید هم توسط بانک مرکزی و هم وزارت اقتصاد گرفته میشود. اجازه نمیدهیم که فشارهای تورمی به بانک مرکزی بیاید که منجر به افزایش پایه پولی و رشد نقدینگی و تورم شود.
اشتباهی فنی و دورنمایی پوشالی
«آلبرت بغزیان»، اقتصاددان و استاد دانشگاه تهران با اشاره به این اظهارات گفت: اظهارات وزیر اقتصاد تا حد زیادی غیرحرفهای بیان شد. بخشی از ادبیات مدنیزاده در اظهارنظر درباره تورم، از منظر علمی ایراد جدی دارد. علت آن این است که وی ادعا درباره کاهش تورم را به نحوی بیان کرد که افراد عادی و اقتصادنخوانده، در برداشت از سخنانش دچار اشتباه میشوند. این تصور از سخنان وی در میان عامه مردم ایجاد میشود که گویی قرار است اجناس ارزان شوند.
بسیاری از کالاهای حیاتی مانند پوشاک، مسکن، دارو و... که افزایش قیمت نجومی دارند، در سیاستهای کنترلی دولت دیده نمیشوند و همین کالاها ازقضا هزینههای خانوار را به شدت بالا میبرند
وی افزود: این درحالیست که کاهش نرخ تورم تنها به منزله آن است که تورم ۵۰درصدی فعلی پس از پایان تاثیرگذاری اجرای طرح حذف ارز ترجیحی به ۴۰ یا ۳۵درصد برسد. این به آن معناست که روند و شتاب افزایش قیمتها اندکی کند میشود. بر این اساس هیچ قیمتی کاهش نخواهد یافت. ماشین تورم شاید اندکی کندتر حرکت کند ولی نمیتواند متوقف شده یا دنده عقب حرکت کند و قیمتها را کاهش دهد.
تحریم؛ ریشه درخت تنومند تورم
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: وقتی میگوییم دولت کسری بودجه دارد و با اقدامات تورمزای دولت در حذف ارز ترجیحی این کسری بودجه کاهش مییابد، بنابراین در چنین حالتی نمیتوانیم باز هم از قطعی بودن کاهش تورم صحبت کنیم. علت این است که ریشه تورم فقط کسری بودجه دولت نیست! علت اصلی کسری بودجه، کاهش درآمد دولت است که با روند فعلی درآمد جدیدی برای دولت ایجاد نخواهد شد. اصلیترین ریشه کاهش درآمد دولت تحریمهایی است که هر روز بیشتر میشوند.
بغزیان اضافه کرد: لذا باید بگوییم که اگر تحریمها رفع نشوند، کاهش درآمد ارزی دولت و روند فزونی آن ادامه مییابد و این پایه پولی را دوباره برای جبران کسری دولت افزایش میدهد، زیرا دولت مجبور به چاپ پول بدون پشتوانه خواهد بود. تازه اگر هزینههای دولت کاهش یابد و منابع جدید درآمدی هم ایجاد شود، باز هم فقط سهم کسری بودجه در ایجاد تورم کاهش یافته و سایر عوامل افزایش تورم متوقف نمیشوند.
این استاد اقتصاد تاکید کرد: برای مثال اکنون نرخ ارز و دلار اندکی با اخبار مذاکرات پایین آمده و صادرات بیشتر و ارز بیشتر داریم، اما باز هم افزایش قیمتها را مانند ماه گذشته تجربه میکنیم. حذف ارز ترجیحی و آزادسازی نرخ ارز به این منزله بود که ارز دولتی و ارز بازار آزاد به هم نزدیک میشوند. این درحالیست که قرار دولت این بود که نرخ ارز بازار آزاد پایین آمده و به ارز دولتی نزدیک شود! همچنین مشخص نیست این وضعیت ثبات نسبی دوران مذاکرات تا چه زمانی ادامه یابد.
بیمیلی دولت به کنترل قیمتها
این اقتصاددان خاطرنشان کرد: اتفاقات اخیر نشان داد که دولت ارادهای برای کنترل قیمتها ندارد. افزایش شدید قیمت خودرو و برخی کالاها مانند روغن و لبنیات، حاکی از عدم تمایل به مدیریت قیمت است. در چنین شرایطی سرمایهگذاران ما به سمت تامین مالی از طریق نوسانات قیمت طلا میروند.
علت افزایش دائمی قیمتها، رهاشدگی بازار و نااطمینانی بازیگران اقتصادی از نرخهای آینده است و در این شرایط، کارمندان، کارگران و بازنشستگان و افراد دارای حقوق ثابت آسیب جدی میبینند
بغزیان بیان کرد: راهحل مقابله با تورم، در اقتصادهای بیشتر جهان موجود است و مدیریت آن کار سختی نیست. مسأله این است که قیمتها به حال خود رها شده و دولت هیچ دخالت مشخصی نمیکند. از سوی دیگر نرخ ارز در شرایط تحریمی رها شده است. این روند باعث کاهش ذخیره ارزی در کشور میشود. در این شرایط نمیتوان انتظار داشت که ارز صادراتی خودش به کشور برگردد و همه تلاش میکنند این ارز را در خارج کشور در حسابهایی ذخیره کنند. اگر ما دستورات لازم برای بازگشت ارز صادراتی را ندهیم، ایجاد رانت کردهایم. این درحالیست که دولت با استدلال اینکه ارز ترجیحی ایجاد رانت میکند، آن را حذف کرد!
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی بهتر است مقامات اقتصادی و ازجمله وزیر اقتصاد، با کلماتی مثل کاهش تورم بازی نکنند. بانک مرکزی نیز برخلاف ادعای وزیر اقتصاد، اقدامی برای کاهش شتاب رشد قیمتها و کاهش تورم صورت نداده است.
زیان شدید برای دارندگان درآمدهای ثابت
این کارشناس اقتصادی تشریح کرد: در بازار ایران ما با یک چسبندگی معکوس قیمتها مواجهیم. وقتی قیمت کالاها به دلیل افزایش نرخ ارز بالا میروند، نرخها نیز بیش از انتظارات بازار افزایش مییابد، اما وقتی نرخ ارز کاهش مییابد، باز هم قیمتها کالاها بالا میرود! علت افزایش دائمی قیمتها، رهاشدگی بازار و نااطمینانی بازیگران اقتصادی از نرخهای آینده است. در این شرایط کسبه و فعالان اقتصادی و دولت چندان ضرر نمیکنند، بلکه کارمندان، کارگران و بازنشستگان و افراد دارای حقوق ثابت آسیب جدی میخورند.
بیفایده بودن کالابرگ و افزایش حقوق
بغزیان با اشاره به سیاستهای جبرانی دولت برای حل اثرات جانبی تورم و افزایش نرخ ارز، تاکید کرد: دولت راهکارهایی مانند افزایش حقوق و ارائه کالابرگ را برای جبران آثار جانبی سیاستهای تورمزای خود مطرح کرده و در حال اجرای آن است. دولت میگوید که افزایش قیمت کالابرگ مشکلی نیست و ما یارانه و کالابرگ و حقوق را افزایش میدهیم. استدلال این است که اگر قیمتها ۱۰۰هزار تومان بالا رفت، ما ۱۰۰هزار تومان پرداخت انتقالی برای مردم انجام داده و جبران میکنیم، اما این استدلال ایراد دارد.
وی افزود: ایراد استدلال دولت این است که در لیست اقلام موجود در کالابرگ تنها حدود ۱۰ قلم کالا معیار است و در افزایش حقوق نیز معیارها از همین دست هستند، اما بسیاری از کالاهای حیاتی دیگر مانند پوشاک، مسکن، دارو و آموزش و دیگر محصولات مصرفی و ضروری مردم که افزایش قیمت نجومی دارند، در سیاستهای کنترلی دولت دیده نمیشوند و همین کالاها از قضا هزینههای خانوار را به شدت بالا میبرند.
این اقتصاددان در پایان گفت: نباید تصور کنیم که تورم از کالابرگ و حقوق مردم کندتر حرکت میکند. سرعت تورم بسیار بیشتر از این مبالغی است که دولت برای مردم جبران میکند. بسیاری از بازیگران اقتصادی که بدون ارتباط با نرخ ارز یا گرانی مواد اولیه، قیمت تمامشده خود را بالاتر اعلام میکنند، به بهانه عقبنماندن از تورم، راساً افزایش قیمت به بازار تحمیل میکنند. این نشان میدهد کهامالامراض اصلی اقتصاد، تورم است که دولت اراده مهارش را ندارد!
