ساخت سلاح هستهای از آن دست موضوعاتی است که سالهاست دربارهاش سخن گفته میشود و موافق و مخالف هم کم ندارد. مخالفان این مسئله یک واقعیت راهبردی را نادیده میگیرند؛ آنکه سلاح هستهای میتوانست برای ایران بازدارندگی لازم را ایجاد کند و حالا به نظر میرسد ما اشتباه کردیم که به سمت ساخت سلاح هستهای نرفتیم.
به گزارش روز نو هنگامی که اسرائیل رهبر انقلاب را هدف قرار داد و به شهادت رساند، مقامات اسرائیلی گفتند که ما تعجب کردیم که ایران از انپیتی خارج نشد.
دونالد ترامپ نیز به صراحت مطرح کرد که اگر ایران بمب اتم داشت حمله نمیکردم. از مایک پمپئو نیز پرسیده بودند که چرا با کره شمالی درگیر نمیشوید، اما با ایران ممکن است درگیر شوید که او پاسخ داده بود، چون کره شمالی بمب اتم دارد. اکنون نیز باتوجه به اینکه به ما حمله شده است، باید اعلام کنیم که بمب اتم داریم. در عین حال یک واقعیت را نیز نباید فراموش کرد؛ آنکه رفتار آمریکا و اسرائیل باعث شد تا ایران به تعبیری به سمت ساخت سلاح هستهای هلداده شود؛ وگرنه نیازی به ساخت سلاح هستهای نبود.
در پاسخ به این شبهه که با طرح ساخت سلاح هستهای آمریکا علیه ایران اجماعی بینالمللی ایجاد میکند نیز میتوان گفت که مگر آمریکا علیه ایران اجماع ایجاد نکرده است؟ کشورهای عربی خاک خود را در اختیار آمریکا قرار دادهاند و کشورهای اروپایی و ناتو نیز با آمریکا همراهند. چین و روسیه نیز به دلیل مسئلهشان با آمریکا بر سر تایوان و اوکراین قدری با ایران همراهی میکنند، اما واقعیت این است که آمریکا توانست در نشست اخیر شورای امنیت اکثر کشورها را همراه خود کند.
در شرایطی که به احتمال زیاد درگیریهای نظامیِ کمشدت و فرساینده میان ایران و آمریکا تا پایان دولت ترامپ ادامه داشته باشد، جمهوری اسلامی ایران باید تصمیمی راهبردی در موضوع سلاح هستهای اتخاذ کند. به نظر میرسد اگر ایران بتواند سلاح هستهای بسازد، آمریکا دیگر حمله نخواهد کرد. آمریکاییها اکنون در فکر استفاده از بمب اتم تاکتیکیاند؛ به این معنی که برای مثال کوه کلنگ را هدف قرار دهند، اما نمیتوانند، زیرا تأسیسات هستهای در عمق حدود ۸۰ متری زیر زمین قرار دارد و بمبها تا عمق ۶۰ متر کارایی دارند.
در این شرایط وقتی از سوی ایران بمب اتم ساخته شود، آمریکا ریسک حمله را نمیپذیرد. البته ایران حتما در عرصه دیپلماتیک نیز باید به جدیت فعالیت کند؛ مانند همین اقدام اخیر ایران؛ به نحوی که وقتی پاکستان در قبال حوثیهای یمن خط و نشان کشید، آقای پزشکیان در حاشیه نشست بریکس با نارندرا مودی دیداری صمیمانه داشت تا ایران نشان دهد اگر پاکستان بخواهد در مجادلات منطقهای ورود کند، ایران نیز از شکاف میان هند و پاکستان بهره میبرد و متعاقب این پیام ضمنی، پاکستان در موضوع یمن عقبنشینی کرد. ایران در شرایطی حساس و خطیر قرار دارد. حملات پیدرپی از سوی آمریکا و اسرائیل به ایران انجام شده، آژانس بینالمللی انرژی اتمی پرونده ایران را به شورای امنیت سازمان ملل فرستاده است و تحریمها نیز در اوج خود قرار دارد. در این شرایط ایران چه ملاحظهای را برای عدم ساخت سلاح هستهای باید در نظر بگیرد؟
حتی میشود در عین ساخت سلاح هستهای به مذاکرات با آمریکاییها ادامه داد. برای مثال پاکستان در موقعیتی نسبتا مشابه با آمریکا مذاکره کرد. پاکستانیها گفتند ما علف میخوریم، اما بمب میسازیم، زیرا هند بمب دارد. اسرائیل نیز بمب اتم دارد و ما هم برای دفاع از خود نیاز به بمب اتم داریم. اگر ایران علاوه بر موشک، سلاح هستهای نیز داشته باشد، آمریکا از مسئله موشک عبور میکند و صرفا بر سلاح هستهای ایران تمرکز میکند، اما در شرایط کنونی میبینیم که از یک سو توانش را بر محدود کردن صنعت هستهای گذاشته است تا ایران نتواند به سلاح هستهای دست یابد و از سوی دیگر مسئله کاهش بُرد موشکی ایران را نیز مطرح میکند.
در داخل ایران نیز درخصوص مسائل میان ایران و آمریکا دو دستگی وجود دارد؛ به نحوی که عدهای میگویند تنگه هرمز باید باز باشد و عدهای میگویند باید از آن درآمدزایی کنیم. در مسئله ساخت یا عدم ساخت سلاح هستهای نیز این دو دستگی وجود دارد و برخی مطرح میکنند که در صورت حرکت به سمت ساخت سلاح هستهای امکان مذاکره با آمریکا از بین میرود؛ در صورتی که آمریکا و اسرائیل پروژه ایران را میان خود تقسیم کردهاند و آمریکا مسئولیت مذاکره با ایران و اسرائیل مسئولیت تهدید و افزایش فشار بر ایران را برعهده دارد.
آمریکا مایل است مشکلاتش را با ایران از طریق مذاکره حل کند، اما اگر احساس کند ایران دچار ضعف است، یا از طریق حمله نظامی با ایران مواجه میشود یا در مذاکرات دنبال امتیازگیری است. در این میان ما باید به سمت تقویت مؤلفه قدرت پیش برویم؛ به بیان دیگر باید دو موضوع مذاکره و تقویت مؤلفه قدرت را به طور همزمان پیش ببریم.
آمریکا هنگامی که تصور کرد ایران میخواهد امتیاز بدهد، وارد دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه شد تا بتواند امتیازی هرچه بیشتر بگیرد، اما وقتی دریافت که ایران پای منافع خود و تمامیتارضیاش ایستاده، به سمت آتشبس حرکت کرد. با این اوصاف ایران در عین حال که باید مذاکرات را ادامه دهد، اما میتواند در مسیر ساخت سلاح هستهای حرکت کند تا از یک سو بازدارندگی لازم را ایجاد کند و از سوی دیگر در مذاکرات نیز با دستی پرتر حاضر شود.
