دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در جدیدترین مواضع خود از برنامه واشنگتن برای اعلام تنگه هرمز به عنوان «قلمرویی متعلق به ایالات متحده» در آینده نزدیک خبر داد و گفته است که محاصره دریایی علیه ایران همچنان ادامه دارد و «دیواری از فولاد» در این آبراه راهبردی ایجاد شده است و هیچ کشتی بدون اجازه آمریکا اجازه عبور نخواهد داشت.
به گزارش روز نو ترامپ در ادامه با لحنی تهدیدآمیز مطرح کرده که اگر ایران به منافع آمریکا یا متحدانش حمله کند، واشنگتن با قدرتی «صد برابر قویتر» پاسخ خواهد داد. او همچنین گفته است که بیش از آنچه میخواسته از قدرت نظامی استفاده کرده، اما فشار بر نظام ایران برای جلوگیری از دستیابی به سلاح هستهای ضروری است. ترامپ همچنین مدعی شد که اگر حملات بمبافکنهای بی۲ به ایران انجام نمیشد، این کشور اکنون صاحب سلاح هستهای شده بود و ایران را «شماره یک حامی تروریسم در جهان» خواند.
ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به هزینههای سوخت برای شهروندان آمریکایی، گفت که پرداخت هزینه اضافی برای سوخت در برابر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، ارزشمند است و در پایان تأکید کرد: «هرگز بابت اقداماتم علیه ایران عذرخواهی نمیکنم؛ چون کار درست را انجام دادم.»
واکنش یک مقام کاخ سفید
سخنان ترامپ در حالی مطرح میشود که تنشها در منطقه و بهویژه در تنگه هرمز به اوج خود رسیده و ایران پیشتر اعلام کرده بود تا زمانی که شرایط مورد نظر تهران از جمله پایان جنگ و محاصره و آزادسازی داراییهای مسدودشده محقق نشود، تنگه هرمز بازگشایی نخواهد شد. نکته قابل توجه آن است که ترامپ پیش از اینها از تنگه هرمز با عنوان «تنگه ترامپ» یاد کرده بود!
پس از ادعای اخیر ترامپ یک مقام ارشد کاخ سفید به «والاستریت ژورنال» گفت دونالد ترامپ در سخنرانی خود درباره اعلام تنگه هرمز بهعنوان قلمرو آمریکا، شوخی کرده است. او ادامه داد: «ترامپ پیش از این، موضوع اعلام تنگه هرمز بهعنوان یک منطقه آمریکایی را با مشاوران خود بررسی نکرده بود.»
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین نیز در واکنش به سخنان اخیر ترامپ با لحنی طعنهآمیز در شبکه «ایکس» نوشت: «دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا تهدید کرد که تنگه هرمز را قلمروی ایالات متحده اعلام میکند. این یک شوخی بیش نیست.»
واکنش غریبآبادی
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه کشورمان در واکنش به ادعاهای ترامپ درباره تنگه هرمز، در حساب کاربریاش در شبکه «ایکس» نوشت: «ترامپ گفته بعد از شکست ایران، بهزودی تنگه هرمز را قلمرو آمریکا اعلام خواهد کرد! تنگه هرمز را نه با توییت میتوان تصاحب کرد و نه با ناو هواپیمابر، نه با صدور فرمان و نه با سخنرانی انتخاباتی.
ایران نه از تهدید میهراسد و نه با نمایش قدرت مرعوب میشود. یکبار برای همیشه واقعیت را بپذیرید: تا اینجا، شکستهای راهبردی و سنگینی خوردید؛ تنگه هرمز ایرانی بوده، هست و خواهد بود؛ این تنگه فقط ذیل فرمان ایران بسته و باز خواهد شد و مادامی که واقعیت شکست را نپذیرید و دست از اوهام پردازی برندارید، ایران به اعمال محاصره ادامه خواهد داد.»
واکنش محسنی اژهای
غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، نیز درباره ادعای ترامپ نوشت: «اراجیف و اَباطیل رئیسجمهور جنایتکار آمریکا درخصوص تنگه هرمز، سر در توهمات این فرد سبکمغز دارد. در عالم واقع، مالک و فرمانروای این آبراه مهم جهانی، ایران اسلامی است. ما در عرصه سخت نظامی به ترامپ و دارودستهاش ثابت کردیم که تنگه هرمز بخشی جداییناپذیر از قلمرو حریمی و مرزی ایران است و هرگونه ماجراجویی در آن، هر نیروی متجاوز و ماجراجویی را منهدم و مُنهزم میکند.
از منظر حقوق بینالملل و موازین حاکمیت ملی نیز، تعلق تنگه هرمز به ایران، یک واقعیت مصرح و منصوص است. ترامپ در زمین سخت سیاست و نبرد نظامی، یک بازنده تمام عیار است؛ آنچه مایه تسلیخاطر و تشفی ذهن مشوش این جرثومه زشتی و تباهی است، همین ادا و اطوارهای مجازی و ژاژخاییهای اوست. ترامپ و مشاورانش باید بدانند که چکمه استکبار، هرگز بر تنگه هرمز نخواهد سایید. کاری که ناوهای چندین میلیارد دلاری از پسش برنیامد، با چند توییت و سخنرانی، حاصل نمیشود.»
واکنش عضو هیئت رئیسه مجلس
علیرضا سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس نیز در گفتوگویی درباره سخنان ترامپ گفت: «ادعایی که با واقعیت جغرافیایی، حقوقی و حتی توان اعمال حاکمیت آمریکا در منطقه فاصلهای جدی دارد. آیا این مواضع ترامپ را باید نشانه توهم ناشی از قدرتنمایی و ناتوانی در درک واقعیتهای منطقه دانست؟ اساسا ترامپ بر چه مبنایی تصور میکند میتواند درباره قلمرو و حاکمیت یک کشور دیگر تصمیم بگیرد و چنین ادعایی را عملی کند؟ شتر در خواب بیند پنبهدانه؛ گهی لپلپ خورد، گه دانهدانه!»
او با بیان اینکه ترامپ، چون دچار شکست عشقی شده و هذیان میگوید، گفت: «او خوشبختانه، سرش به صخره سختی برخورد کرده و به این دلیل دچار هجوگویی شده است.» عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه تنگه هرمز ایرانی بوده، ایرانی هست و ایرانی خواهد ماند، مطرح کرد: «بهتر است رئیسجمهور متوهم آمریکا این را بداند که یک نفر و یک کشور صاحب و حاکم تنگه هرمز است و آن هم ایران است، نه هیچ کشور دیگری.»
سلیمی با بیان اینکه برخی افراد گاهی آرزوهای خود را به زبان جاری میکنند، بیان کرد: «من نگران کسانی هستم که دچار این وضعیت شدهاند و گاهی آرزوهای خود را به جای واقعیت بیان میکنند؛ آرزویی که به هیچوجه به آن دست پیدا نخواهند کرد. آرزو داشتن اشکالی ندارد، اما آرزو باید منطقی باشد. خیلی از اوقات افراد آرزوهای منطقی خود را بیان میکنند، اما آرزویی که ترامپ درباره تنگه هرمز مطرح کرده، حتی آرزوی منطقی هم نیست. همانطور که گفتم ترامپ دچار شکست عشقی شده و به نظر میرسد به دلیل همین شرایط، گرفتار این هذیانگوییها شده است.»
ناکامی بزرگ، ادعاهای عجیب
ادعای عجیب ترامپ در حالی مطرح میشود که او نتوانست با فشارهای بیسابقه چند وقت اخیرش تنگه هرمز را باز کند و حتی اِعمال محاصره دریایی نیز در روند حاکم بر تنگه هیچ تغییری ایجاد نکرد. ترامپ در حالی میگوید تنگه هرمز متعلق به آمریکا خواهد شد که در جنگ علیه ایران به هیچ یک از اهداف اولیهاش نرسیده است؛ به نحوی که نه توانست نظام ایران را ساقط کند، نه برنامه هستهای و موشکی ایران را تعطیل کند و نه حتی میزان غنیسازی اورانیوم در ایران را کاهش دهد یا اورانیوم غنیشده ایران را به کشور دیگری منتقل یا از بین ببرد.
او نهتنها به هیچ یک از این اهداف نرسید بلکه حالا با یک مشکل تازه روبهرو است؛ مشکلی که پیش از جنگ وجود نداشت و آن بسته بودن تنگه هرمز است. به نظر میرسد ادعاهای عجیب ترامپ در شرایطی انجام میشود که در محافل سیاسی داخلی آمریکا فشار بیسابقهای بر او و حتی بر حزب جمهوریخواه وارد میشود، زیرا اکنون و به ویژه در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره از ترامپ و دولتش پرسیده میشود که پس از هزینههای گزاف نظامی در خاورمیانه و مشخصا در ارتباط با جنگ ایران چه دستاوردی روی میز است؟
این شرایط باعث شده است که در بسیاری از نظرسنجیها جمهوریخواهان بازنده انتخابات کنگره باشند که اگر چنین شود، اولا تصویب بودجه نظامی برای ترامپ با مشکل شدید مواجه میشود و ثانیا حتی این احتمال وجود دارد که ترامپ در آستانه استیضاح قرار بگیرد. به نظر میرسد در چنین شرایطی ترامپ میخواهد با ابراز سخنانی توجه برانگیز ناکامیاش در جنگ با ایران را به حاشیه براند.
اما با توجه به اوضاع پیشآمده بعید است بتواند از دامی که خودش بیشترین نقش در به وجود آمدنش داشته بیرون بیاید. تسلط ایران بر تنگه هرمز آنقدر کنترلشده و دقیق است که به تازگی نشریه «میدل ایست آی» در مقالهای نوشت: «ایران گامی دیگر به سوی رسمیسازی کنترل خود بر تنگه هرمز برداشته است، در حالی که آمریکا با وجود تهدید به تحریمهای بیسابقه، در تداوم جنگی که همراه با اسرائیل آغاز کرده، با دشواری مواجه است.»
کلی فلاهوس، مشاور امور امنیت ملی در مؤسسه کوئینسی نیز میگوید: «دونالد ترامپ در عمل قصد بازگشایی تنگه هرمز را دارد، اما او توانایی ایالات متحده برای تحمیل این خواسته را ندارد. ترامپ میتواند بگوید تنگه باز شده است، اما ملت آمریکا واقعیت متفاوتی میبینند. میان آنچه ترامپ میگوید و آنچه آمریکاییها امروز از واقعیت خاورمیانه درک میکنند هماهنگی وجود ندارد.»
چند روز پیش نیز خبری منتشر شد مبنی بر اینکه اولویت ترامپ از برنامه هستهای ایران به سمت بازشدن تنگه هرمز رفته است و گفته شد او حتی حاضر است بدون دستیابی به توافقی هستهای با ایران و صرفا در ازای باز شدن تنگه هرمز جنگ با ایران را پایان دهد. در چنین شرایطی ادعای اینکه تنگه هرمز متعلق به آمریکا خواهد شد، به نظر میرسد بیش از آنکه یک خواست و اراده واقعی باشد، نوعی ابزار تشویش و استیصال سیاسی-نظامی است.
