اسناد محرمانه و تأیید دیپلماتهای اروپایی نشان میدهد آندری بلوسوف، وزیر دفاع روسیه، به صورت مستقیم برنامه آموزش نظامی مخفیانه نیروهای مسکو توسط ارتش چین را در سال ۲۰۲۵ تصویب کرده است. این همکاری استراتژیک با تمرکز بر تاکتیکهای نامتعارف، زنگ خطر را برای امنیت غرب به صدا درآورده است.
به گزارش روز نو اسناد محرمانه رؤیتشده توسط رویترز در کنار تأیید دو مقام ارشد اروپایی، ابعاد تازهای از همکاریهای نظامی و تسلیحاتی بلوک شرق را فاش کرده است. بر اساس این اطلاعات مستند، چین در سال گذشته میلادی به صورت پنهانی میزبان دورههای آموزش نظامی برای نیروهای مسلح روسیه بوده است. این برنامه عملیاتی که با فرمان مستقیم آندری بلوسوف، وزیر دفاع روسیه اجرا شد، دستکم چهار ژنرال ارشد از هر دو کشور را درگیر کرده است. حضور مقامات عالیرتبه نظامی در برنامهای که با جنگ اوکراین پیوند خورده است، اهمیت استراتژیک این ائتلاف را برای مسکو و پکن نشان میدهد؛ اتحادی که با وجود انکارهای مکرر پکن، موجی از هشدار و نگرانی را در پایتختهای اروپایی برانگیخته است.
یک سند طبقهبندیشده ارتش روسیه بهصراحت به فرمان داخلی صادرشده توسط بلوسوف در ماه آگوست ۲۰۲۵ استناد میکند. طبق این فرمان سازمانیافته، یک هیئت نظامی از نیروهای مسلح روسیه برای مشارکت در تمرینات مشترک در تأسیسات متعلق به «ارتش آزادیبخش خلق چین» عازم این کشور شدند. گزارشهای نظامی به یک دوره آموزشی فشرده سههفتهای در ماه نوامبر ۲۰۲۵ در یک تأسیسات نظامی در پکن اشاره دارند که تمرکز اصلی آن بر دفاع رادیولوژیک، شیمیایی و بیولوژیک بوده است. ورود دو کشور به عرصه تسلیحات کشتار جمعی و انتقال دانش در این زمینه، سطح بیسابقهای از همگرایی را میان این دو حکومت مخالف جهان آزاد به نمایش میگذارد.
آموزش جنگهای شیمیایی و رادیولوژیک
گزارش نخست و یک سند تکمیلی دیگر، شامل تصاویری مستند از سربازان روس است که در حال دریافت آموزشهای تخصصی از یک مربی نظامی چینی هستند. این نیروها در حال بررسی یک ماکت رآکتور هستهای و فراگیری اصول «شناسایی شیمیایی»، «شناسایی تشعشعی» و محافظت از سیستمهای تهویه در برابر آلودگیهای مرگبار بودهاند. یک مقام اروپایی در گفتوگو با رویترز تصریح کرد گنجاندن آموزشهای جنگ رادیولوژیک، بیولوژیک و شیمیایی در این دورهها، ماهیت بهشدت استراتژیک این تبادلات را برجسته میکند. این مقام امنیتی یادآور شد مباحث مرتبط با این نوع تسلیحات، برای تمامی ارتشهای جهان از حساسیت فوقالعادهای برخوردار است و دسترسی به آن نیازمند بالاترین سطوح اعتماد متقابل است.
وزارتخانههای دفاع روسیه و چین در برابر اسناد ارائهشده از سوی رویترز از هرگونه پاسخگویی خودداری کردند. در مقابل، وزارت امور خارجه چین با انتشار بیانیهای، در تلاش برای فرار از پاسخگویی، ادعا کرد موضع این کشور در قبال بحران اوکراین همواره ثابت و پایدار بوده است. پکن این اسناد مستدل را در قالب ادعاهایی بیاساس رد کرد و همچنان با بهرهگیری از ضعف ساختارهای دیپلماتیک غرب، خود را در جایگاه یک نیروی بیطرف و میانجیگر صلح در جنگ روسیه و اوکراین معرفی میکند. رویترز ماه گذشته هم با استناد به اسناد نظامی و دادههای آژانسهای اطلاعاتی اروپا فاش کرده بود ارتش چین در ماه نوامبر سال گذشته حدود ۲۰۰ پرسنل نظامی روسیه را آموزش داده است و شماری از این نیروها از آن زمان به جبهههای نبرد در اوکراین اعزام شدهاند. کرملین از واکنش صریح به این گزارش طفره رفت و فقط به شکایت از انتشار آنچه «اطلاعات نادرست در غرب» خواند، بسنده کرد. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اخیرا تأیید کرد بروکسل از طریق مجاری مستقل خود برگزاری این آموزشهای مشترک را محرز دانسته و اکنون در حال ارزیابی پیامدهای امنیتی آن است. دستگاه دیپلماسی پکن در واکنشی تهاجمی، اظهارات او را فقط لکهدارکردن چهره چین توصیف کرد.
بهای سنگین مماشات در بروکسل
قدرتهای اروپایی -که از زمان تهاجم سال ۲۰۲۲ به اوکراین، ماشین جنگی روسیه را تهدید امنیتی شماره یک خود میدانند- اکنون با نگرانی عمیق نظارهگر تعمیق پیوندهای لجستیکی میان مسکو و پکن هستند. چین به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، شریک تجاری کلیدی اتحادیه اروپا به شمار میرود و همین وابستگی تجاری، به مانع اصلی برای اتخاذ یک موضع قاطع در برابر برنامههای توسعهطلبانه بلوک شرق تبدیل شده است. برای این بلوک ۲۷ عضوی، بحثهای پشت درهای بسته اکنون بر این محور حیاتی متمرکز است که با توجه به اولویتهای تجاری که به صورت سنتی روابط با پکن را شکل میدهند، آیا نیازی به اتخاذ تدابیر سختگیرانهتر در واکنش به این آموزشهای نظامی وجود دارد یا منافع اقتصادی همچنان بر امنیت قاره ارجحیت خواهد یافت؟
اتحادیه اروپا پیش از این برای حفظ ظاهر، تحریمهایی را علیه برخی شرکتهای چینی که از ماشین جنگی روسیه پشتیبانی میکنند، اعمال کرده است. یک مقام اروپایی در بروکسل تأکید کرد این بلوک اقتصادی باید از نگاه صرفا تجاری به چین دست بردارد و تمرکز خود را بر نقش پکن به عنوان عاملی تعیینکننده در تداوم جنگ روسیه معطوف کند. دو مقام اروپایی که به دلیل حساسیت اطلاعات خواستند نامشان پنهان بماند، هویت امضاکنندگان توافقنامه ۲ جولای که بستر این آموزشها را فراهم کرد، ژنرال رستم خوساینف از ارتش روسیه و سرهنگ ارشد سون دایون از نیروهای مسلح چین اعلام کردند.
در جبهه مقابل، آندری کارتاپولوف، قانونگذار ارشد و رئیس کمیته دفاعی پارلمان روسیه، در گفتوگو با شبکه خبری «آرتیویآی» در تلاش برای حفظ غرور نظامی کرملین، ادعا کرد گزارشهای مربوط به این آموزشها «از اساس دروغ» است و ارتش مسکو نیازی به یادگیری از چین ندارد. استدلال او بر این پایه استوار بود که ماشین جنگی روسیه در بیش از چهار سال نبرد در اوکراین تجربه رزمی گستردهای به دست آورده است، در حالی که ارتش کمونیستی چین با وجود در اختیار داشتن نیروهای گسترده و پیشرفته از نظر فناوری، دهههاست میدان نبرد واقعی را تجربه نکرده است.
شبکه ژنرالها
گزارشهای ارزیابی داخلی ارتش روسیه که در این اسناد رؤیت شده است، با نگاهی عملگرایانه به بررسی نقاط ضعف و قوت این دورههای آموزشی میپردازد. یکی از گزارشهای مربوط به تمرینات در شهر نانجینگ، کیفیت بالای تجهیزات، استفاده از شبیهسازهای پیشرفته و دانش تئوریک عمیق مربیان چینی را مورد ستایش قرار میدهد، اما همزمان و بهصراحت به فقدان تجربه رزمی در ارتش چین به عنوان یک ضعف بنیادین اشاره میکند. این اسناد نام سه ژنرال ارشد را که در این برنامههای مشترک مشارکت داشتهاند، مستند کرده است.
یک سند نظامی طبقهبندیشده روسیه نام تمام شرکتکنندگان در این دورهها، از جمله افسران ارشد را با ذکر درجه، تاریخ تولد، یگان سازمانی و سطح دسترسی امنیتی فهرست کرده است. بر اساس این فهرست و یک سند نظامی دوم، ژنرال رستم مرادوف، معاون فرمانده کل نیروهای زمینی روسیه، هدایت هیئت اعزامی مسکو به اردوگاههای چین را بر عهده داشته است. بر پایه سند دوم، ژنرال لی جینسون، رئیس آکادمی نظامی دفاع رادیولوژیک، شیمیایی و بیولوژیک در ارتش آزادیبخش خلق چین، به صورت شخصی در مراسم افتتاحیه یکی از این دورهها حضور یافته است. همچنین نام ژنرال ویتالی گراسیموف از روسیه به عنوان شرکتکننده در دوره آموزشی بنگبو در این اسناد ثبت شده است.
