رابطه نتانیاهو با ویتکاف و کوشنر تیره و تار شد

انتخاب: سی‌ان‌ان نوشت: وقتی جت‌های جنگنده اسرائیلی و آمریکایی در ۲۸ فوریه به طور هماهنگ به ایران حمله کردند، دونالد ترامپ، رئیس جمهور و بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، «تصمیمات تاریخی» یکدیگر را جشن گرفتند. نتانیاهو به اسرائیلی‌ها گفت که اتحاد بین این دو کشور هرگز تا این حد نزدیک نبوده است.

سه ماه بعد، آنچه که به عنوان یک کمپین نظامی مشترک آغاز شد، به نظر می‌رسد که به یک فرآیند دیپلماتیک به رهبری آمریکا تبدیل می‌شود که در آن نتانیاهو خود را تا حد زیادی به حاشیه رانده شده می‌بیند.

نخست وزیر اسرائیل از انتقاد آشکار از ترامپ خودداری کرده است، اما به گفته منابع اسرائیلی، او پشت درهای بسته اذعان کرده است که اسرائیل نفوذ محدودی بر نتیجه مذاکرات آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ دارد.

از زمان اعلام آتش‌بس اولیه در ماه آوریل، نتانیاهو بارها ترامپ را برای از سرگیری عملیات نظامی تمام‌عیار تحت فشار قرار داد و استدلال کرد که فشار مداوم همچنان می‌تواند به فروپاشی حکومت ایران منجر شود. اما به نظر می‌رسد کاخ سفید در جهت مخالف حرکت کرده است.

اکنون، منابع می‌گویند، نخست وزیر نگران است که این توافق در حال شکل‌گیری، نگرانی‌های اصلی اسرائیل - ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران، برنامه موشک‌های بالستیک و اطرافیان منطقه‌ای آن - را تا حد زیادی بی‌پاسخ بگذارد، در حالی که فشار اقتصادی بر تهران را کاهش می‌دهد.

یک مقام اسرائیلی به سی‌ان‌ان گفت: «این نگرانی واقعی وجود دارد که ترامپ به یک توافق موقت بد رضایت دهد. اگر این توافقی باشد که در آن اورانیوم واقعاً حذف شود، اشکالی ندارد. اما اگر فقط بیان نیت باشد، ایرانی‌ها می‌توانند آمریکایی‌ها را بازی دهند و در نهایت اورانیوم را حذف نکنند.»

ایران بارها گفته است که سرنوشت ذخایر اورانیوم با درجه خلوص نزدیک به تسلیحات هسته‌ای آن ، بخشی از توافق موقت مورد مذاکره نیست. ترامپ گفته است که این مواد در نهایت باید از ایران خارج و به ایالات متحده منتقل شوند، اما اخیراً در مورد این موضوع انعطاف‌پذیری نشان داده است. 

انداختن اسرائیل زیر اتوبوس

این مقام گفت نتانیاهو برای تسریع فروپاشی حکومت، برای حمله به تأسیسات نفتی ایران تلاش کرده است.

این مقام رسمی گفت: «اگر محاصره (بنادر ایران) توسط (آمریکا) برداشته شود - و حتی بیشتر از آن اگر به عنوان بخشی از یک توافق بد انجام شود - بسیار بد خواهد بود و به طور قابل توجهی حکومت را تقویت خواهد کرد. 

یک منبع اسرائیلی دیگر با صراحت بیشتری این موضوع را بیان کرد. این منبع به سی‌ان‌ان گفت: «بنابراین وقتی ترامپ ما را زیر اتوبوس می‌اندازد، این احساسی است که به ما دست می‌دهد.»

یکی دیگر از نکات مهم مورد اختلاف، لبنان است. بنا به گزارش‌ها، ایران در تلاش است تا این توافق شامل آتش‌بس در لبنان نیز بشود، جایی که ایالات متحده از قبل اقدامات اسرائیل را مهار کرده است، در حالی که حزب‌الله حملات پهپادی خود را به نیروهای اسرائیلی و جوامع مرزی شمالی تشدید کرده است.

در روزهای اخیر، نتانیاهو به ارتش اسرائیل دستور داده است تا عملیات خود را در لبنان گسترش دهد و تأکید کرده است که اسرائیل در آنجا آزادی عمل دارد و به اقدام علیه هرگونه تهدیدی ادامه خواهد داد.

اما محدودیت‌های ایالات متحده، هم از سوی رقبای سیاسی و هم از سوی اعضای ائتلاف خودش، فشار فزاینده‌ای را بر نتانیاهو وارد می‌کند. متحدان سیاسی راست افراطی نتانیاهو، وزرای ایتامار بن گویر و بزالل اسموتریچ، هر دو خواستار واکنش نظامی تهاجمی‌تر شده‌اند.

بن گویر از نتانیاهو خواست تا با ترامپ مقابله کند و «به روشنی بیان کند که کشور اسرائیل نمی‌تواند این را تحمل کند».

سرزنش مذاکره‌کنندگان آمریکایی

علیرغم نارضایتی اسرائیل از این توافق در حال شکل‌گیری، واکنش نسبتاً خاموش آن در تضاد کامل با کمپین شدیدی است که نتانیاهو علیه توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵ که توسط باراک اوباما، رئیس جمهور سابق، امضا شده بود، به راه انداخت. این تلاش در سخنرانی جنجالی نخست وزیر در کنگره به اوج خود رسید که در آن استدلال کرد که این توافق یک اشتباه تاریخی بوده است. با حضور ترامپ، این گزینه در دستور کار نیست.

نتانیاهو بخش زیادی از سرمایه سیاسی خود را صرف رابطه با ترامپ کرده است. به چالش کشیدن علنی او می‌تواند ریسک سیاسی حتی قابل توجهی را به همراه داشته باشد، به خصوص با توجه به اینکه انتخابات در پیش است .

در عوض، منابع می‌گویند نتانیاهو مذاکره‌کنندگان آمریکایی - جرد کوشنر و استیو ویتکاف - را به خاطر هدایت رئیس جمهور به سمت پایان دادن به خصومت‌ها سرزنش می‌کند. رسانه‌های طرفدار نتانیاهو به تیم مذاکره‌کننده حمله کرده‌اند و نخست وزیر را از انتقادات دور نگه داشته‌اند.

یاکوف باردوگو، مجری تلویزیونی که بسیار به نخست وزیر نزدیک است، این هفته در کانال ۱۴ طرفدار نتانیاهو گفت: «کوشنر، ویتکوف و ونس دنیای اقتصادی را به دنیای وجودی ترجیح دادند. با تمام احترامی که برای معاملاتی که آنها انجام می‌دهند قائلم، ما کسانی هستیم که اینجا زندگی می‌کنیم.»

اما یک فرد آگاه از مذاکرات آمریکا و اسرائیل گفت که این شکاف نشان دهنده برداشت نادرست عمیق‌تری از جانب اسرائیل است.

این منبع گفت: «اسرائیلی‌ها آنقدر روی تغییر حکومت در ایران سرمایه‌گذاری کرده بودند که کاملاً درک نمی‌کردند که جنگ می‌تواند به تغییر رژیم در واشنگتن دی سی منجر شود.» این منبع افزود ترامپ متوجه شد که این روایت که اسرائیل ایالات متحده را به یک جنگ بزرگ در خاورمیانه می‌کشاند، از نظر سیاسی مخرب است و برای اعمال مجدد کنترل اوضاع اقدام کرد.

این شخص با استفاده از لقب نتانیاهو گفت: «ترامپ دید که روایت « بی‌بی سگش را تکان می‌دهد » دارد او را می‌کشد، بنابراین باید نشان می‌داد که حرف اول را می‌زند.»

به نظر می‌رسد خود ترامپ هفته گذشته این نکته را مطرح کرده است.

او گفت: «بی‌بی آدم خوبی است، هر چه به او بگویم انجام می‌دهد.»

این اولین باری نیست که ترامپ به طور ناگهانی به یکی از جنگ‌های نتانیاهو پایان می‌دهد. در غزه، ایران و لبنان، این ترامپ بود که درخواست توقف جنگ داد. ترامپ نتانیاهو را مجبور به این کار کرد، حتی با اینکه طولانی‌ترین رهبر اسرائیل می‌خواست جنگ‌ها ادامه پیدا کند.

افرادی که طی سال‌ها از نزدیک با نخست‌وزیر اسرائیل همکاری داشته‌اند، آنچه را که می‌بینند، یک الگوی ثابت توصیف می‌کنند. یکی از این افراد گفت: «نتانیاهو هرگز نمی‌داند چه زمانی باید دست از کار بکشد و ضررهای خود را کاهش دهد.»

منتقدان او را به ناتوانی در تبدیل موفقیت‌های نظامی تاکتیکی و عملیاتی به دستاوردهای استراتژیک متهم می‌کنند. یک مقام امنیتی سابق اسرائیل گفت: «نتانیاهو یک ضعف استراتژیک قابل توجه دارد - فقدان اراده یا توانایی برای تصمیم‌گیری‌های دشوار که مکمل اقدامات نظامی است. به همین دلیل است که موقعیت استراتژیک اسرائیل بهبود نیافته و حتی بدتر شده است. حکومت ایران همچنان پابرجاست، برنامه هسته‌ای آن حل نشده است و (نیروهای) منطقه‌ای - از جمله حزب‌الله و حماس - هنوز فعال هستند.»

نتیجه جنگ همچنین ممکن است روایت سیاسی نخست وزیر را پیش از انتخابات پیش رو پیچیده کند.

قرار بود کمپین ایران ستون اصلی تلاش او برای تغییر شکل میراثش پس از حملات حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ باشد، و او قصد داشت چشم‌اندازی از یک خاورمیانه‌ی متحول را به بازار عرضه کند.

یک نظرسنجی اخیر از سوی موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل نشان داد که ۴۵ درصد از اسرائیلی‌ها معتقدند که وضعیت با ایران در مقایسه با قبل از ۷ اکتبر بدتر شده است، در حالی که ۳۱ درصد معتقدند که بهبود یافته است. این نظرسنجی نشان داد که تقریباً نیمی از پاسخ‌دهندگان معتقدند که اسرائیل احتمالاً در جنگ علیه ایران پیروز نخواهد شد یا از قبل باخته است، در حالی که تنها ۴۱ درصد همچنان خوش‌بین هستند که اسرائیل پیروز خواهد شد.

غرامت ترامپ به نتانیاهو

منابع اسرائیلی فشار ترامپ بر عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل و گسترش توافق‌نامه‌های ابراهیم را نوعی جبران سیاسی می‌دانند. اما با توجه به درخواست‌های عربستان سعودی برای مسیری معتبر برای تشکیل کشور فلسطین و محدودیت‌های اعمال شده توسط ائتلاف راست‌گرای نتانیاهو، آنها همچنان نسبت به یک پیشرفت واقعی تردید دارند.

یکی از منابع گفت ترامپ ممکن است پیش از مبارزات انتخاباتی، پاداش سیاسی بیشتری به نتانیاهو بدهد، این پاداش‌ها می‌تواند به شکل یک سفر ریاست جمهوری، بیانیه‌های حمایتی یا توافق‌های دفاعی باشد که اتحاد قوی آنها را به نمایش بگذارد.

با این حال، پیامدهای این امر ممکن است عمیق‌تر از چرخه انتخاباتی فوری باشد - و به روایت اصلی حرفه سیاسی نتانیاهو برسد. او بیش از سه دهه خود را به عنوان رهبری تعریف می‌کرد که از طریق فشار مداوم، قدرت نظامی و هماهنگی نزدیک با واشنگتن با جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران مقابله خواهد کرد.

دنی سیترینوویچ، محقق ارشد INSS، گفت: «به سختی می‌توان گفت که نتانیاهو چقدر عمیقاً این لحظه را یک شکست شخصی و سیاسی احتمالی می‌داند.»

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت، نتانیاهو هویت سیاسی خود را حول محور «آقای ایران» بودن بنا کرد - رهبری که اصرار داشت تنها زور می‌تواند رژیم را متوقف کند. اکنون، پس از آنچه سیترینوویچ «چندین دور موفقیت عملیاتی اما یک شکست استراتژیک چشمگیر» توصیف کرد، نتانیاهو ممکن است مجبور به پذیرش توافقی شود که «نه تنها همان رژیمی را که او به دنبال تضعیف آن بود مشروعیت می‌بخشد، بلکه فروپاشی دکترین دیرینه او در مورد ایران را نیز آشکار می‌کند.»