مسکو ایران و آمریکا میز مذاکره را تشکیل خواهند داد؟
روزنو :در دنیای پرتلاطم سیاست بینالملل، جایی که تنشهای ژئوپلیتیکی مانند آتش زیر خاکستر شعلهور میشوند، نقش قدرتهای بزرگ مانند روسیه بیش از پیش برجسته میگردد. اخیراً، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در اظهاراتی که بازتاب گستردهای در رسانههای جهانی داشته، اعلام کرده است که کشورش آماده ایفای نقش سازندهای در مذاکرات هستهای میان ایران و ایالات متحده آمریکا است.
این موضعگیری، که در پی مکالمات تلفنی پوتین با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مطرح شده، نشاندهنده چرخشی احتمالی در رویکرد مسکو نسبت به مسائل خاورمیانه است.
به گزارش روز نو پوتین تأکید کرده که روسیه میتواند به عنوان یک میانجی بیطرف عمل کند و به تسهیل گفتوگوها کمک نماید، به ویژه در شرایطی که مذاکرات بر سر برنامه هستهای ایران به بنبست رسیده و تحریمهای آمریکا فشارهای اقتصادی بر تهران وارد کرده است.
این اظهارات پوتین نه تنها به عنوان یک پیشنهاد دیپلماتیک، بلکه به عنوان نشانهای از تمایل روسیه برای گسترش نفوذ خود در منطقه تفسیر میشود.
زمینه این اظهارات به ماههای اخیر بازمیگردد، زمانی که ترامپ پس از پیروزی در انتخابات، سیاست خارجی خود را بر پایه “صلح از طریق قدرت” بنا نهاده و به دنبال حل سریع مسائل جهانی است.
پوتین در یکی از مکالمات اخیر خود با ترامپ، که بیش از دو ساعت طول کشید، نه تنها بر مسائل اوکراین تمرکز داشت، بلکه به موضوعات خاورمیانه نیز پرداخت.
او ترامپ را به عنوان رهبری با “اراده قاطع برای حل مسائل” توصیف کرد و گفت که رئیسجمهور آمریکا نشان داده است که میتواند با تصمیمگیریهای جسورانه، گرههای کور دیپلماتیک را باز کند.
این ستایش پوتین از ترامپ، که در رسانههای روسی و بینالمللی انعکاس یافت، حاکی از آن است که مسکو ترامپ را شریکی قابل اعتماد برای پیشبرد اهداف مشترک میبیند. ترامپ، که سابقه خروج از برجام در دوره اول ریاستجمهوریاش را دارد، اکنون به دنبال مذاکراتی جدید با ایران است تا برنامه هستهای را محدود کند، و پوتین پیشنهاد داده که روسیه میتواند در این فرآیند نقش تسهیلکنندهای ایفا کند، شاید با میزبانی جلسات یا ارائه تضمینهای امنیتی. این بار، به نظر میرسد روسیه واقعاً قصد دارد به حل تنش در خاورمیانه کمک کند. برخلاف گذشته که مسکو اغلب به عنوان سودجو ظاهر میشد، اکنون نشانههایی از تغییر رویکرد دیده میشود.
این پیشنهاد نشان میدهد که روسیه، که خود یکی از امضاکنندگان برجام بود، آماده است تا از همکاری خود با تهران برای پیشبرد یک توافق جدید استفاده کند.
علاوه بر این، در مارس ۲۰۲۵، گزارشهایی مبنی بر میانجیگری پوتین بین آمریکا و ایران منتشر شد که میتواند مذاکرات هستهای را دگرگون کند.
وزیر خارجه ایران نیز اعلام کرده که تهران برای مشورت در مورد مذاکرات با آمریکا، به مسکو رفت، که این امر نقش روسیه را به عنوان یک بازیگر کلیدی تأیید میکند.
دلایل این تغییر رویکرد روسیه را میتوان در چندین عامل جستوجو کرد. نخست، جنگ اوکراین که منابع روسیه را به شدت تحت فشار قرار داده، مسکو را وادار به جستجوی جدید و کاهش تنشهای جهانی کرده است. پوتین میداند که حل مسئله هستهای ایران میتواند به کاهش تحریمهای غربی علیه روسیه منجر شود، زیرا یک توافق موفق میتواند فضای دیپلماتیک را برای مذاکرات گستردهتر باز کند.
دوم، روابط روسیه با ایران، هرچند نزدیک، همیشه پرابهام بوده است. در دسامبر ۲۰۲۵، گزارشهایی از شراکت روسیه و ایران منتشر شد، جایی که مسکو به دنبال منافع اقتصادی مانند ساخت نیروگاههای هستهای کوچک در ایران است، اما همزمان از همکاری با آمریکا نیز استقبال میکند.
سوم، ترامپ با اراده قاطع خود برای حل مسائل، فرصتی برای پوتین فراهم کرده تا روسیه را به عنوان یک قدرت صلحساز معرفی کند. پوتین در ژوئن ۲۰۲۵، پیشنهاد میانجیگری بین اسرائیل و ایران را انجام داد و تأکید کرد که روسیه میتواند امنیت اسرائیل را تضمین کند در حالی که فعالیتهای غیرنظامی هستهای ایران ادامه یابد.
این رویکرد جدید روسیه میتواند تأثیرات گستردهای بر خاورمیانه داشته باشد. تنشهای هستهای ایران نه تنها تهدیدی برای امنیت منطقه است، بلکه بر بازارهای انرژی جهانی نیز تأثیر میگذارد. اگر روسیه بتواند به عنوان میانجی عمل کند، ممکن است شاهد کاهش تنشها باشیم، که پوتین در پیشنهادهای خود به آن اشاره کرده است. علاوه بر این، ترامپ با اراده قاطع خود، که پوتین آن را ستوده، میتواند فشارهای لازم را بر طرفین وارد کند.
